Epangelo ola futa oshimaliwa shi dule peemiliona di li N$250 dopendjela younona kovakulunhu ovo va koya omido dokumona opendjela ei.
Olopota yomavalulo yOministeli yEfikopamwe lOukashikekokanhu nOnghalona yOunona yomudo woshimaliwa 2024/25 ya dja komuvalulindjai Junias Kandjeke oya ulika kutya oministeli oya futa eemiliona di li N$323 dopendjela kovanhu va koya omido dokupewa opendjela navamwe va xula ko nale.
“Olopota oya ti ovanhu ve li 32 890 vomido di li 19-21 otava twikile nokumona opendjela younona, nande oveta otai ti oya pumbwa ashike okuyandjwa kovanhu ve li koshi yomido o18,” Kandjeke ta ti.
Momudo 2015, oveta oya lunduluka, ndele omido dokumona opendjela ei tadi shuna pedu okudja po21 fiyo opo18.
Eshi omudo o2024 wa ka fika, ounona ashike ve na omido o18 kwa li tava dulu okumona opendjela younona.
“Oshinima eshi shokuyandja opendjela kovanhu va puka osha eta eemiliona di li N$250 di longifwe, osho tashi ulike okupoyola omulandu nokuhatalulula oinima nawa pefimbo,” Kandjeke ta ti.
Ombelewa yomuvaluli natango oya mona yo kutya eependjela dounona vamwe oda kala nokufutwa oikando ivali.
Omavalulo aa mona kutya opu na ounona ve li o3 350 kwa li ve li mo ooluvali mosystema, osho tashi ti kutya ovadali va yooloka ova kala tava tambula opendje yokaana kamwe oshita.
Olopota oya ti: “Ovanhu ve li 2 778 ovo hava mono opendjela ei ova kala tava futwa ooluvali momudo woshimaliwa wa tumbulwa, sha ya fiyo opeemiliona di li N$28.8.”
Oministeli natango oya futa eemiliona da koya poN$43 kovanhu ovo va xula ko nale. Ovanhu ve li lwopo4 000 va xula ko nale opendjela yavo oya kala nokuyandjwa konima yeemwedi mbali eshi kwa li va shangifwa kutya ova xula ko.
Omupopiliko wehangano loipambele yeependjela ledina Basic Income Grant (BIG) Coalition of Namibia Rinaani Musutua okwa ti oministeli itai dulu okushikula ovanhu ava.
“Epangelo oli shi shii kutya osystema yalo kai shii iwa. Ola pumbwa osystema yopamufika i tuvikile omauyelele ovanhu, ya kwatakanifwa neeministeli dikwao ngaashi oministeli yoikwameni noyoundjolowele,” osho a ti ngaho.
Musutua okwa ti ehangano lavo otali popile ovanhu aveshe vehe na oilonga naavo tava mono oixuna va kale hava pewa okashona komwedi.
Okwa ti opendjela ei otai ka yandja omauwa kukeshe omunhu, omainda naa kufwe po ndele taku kelelwa eemhito doulingilingi.
Omunandjungu wouyuki wopanghalafano Junia Kandjeke okwa lombwela oThe Namibian Omaandaxa kutya olopota yomavalulo oya holola kutya epangelo otali dopeke Ovanamibia vahapu ovo tava mono oixuna.
“Epangelo itali dulu okulombwela ovanhu tava fi oluhepo kutya kapu na oshimaliwa. Oministeli oyo ngaa tai ti eependjela itadi dulu okuwedelwa oya monika kutya oya futa eemiliona N$250 kovanhu va koya omido o18,” Kaindjee ta ti.
MuJuni, oministeli youkashikekokanhu noyoimaliwa okwa li da kaleka eependjela dovakulupe ve li o15 825 ovo omauyelele avo kwa li ehe mo momauyelele opashiwana.
Kaindjee okwa ti eemiliona di li N$250 otadi dulu okulongifwa mopendjela yovakulupe oyo ya kalekwa oule weemwedi omuwoi.
“”Nakuningwe omakonakono kutya ovanhu vangapi va pewa oimaliwa ei inava pumbwa oku i pewa, efimbo li fike peni nosha pitila meembelewa dilipipo. Oimaliwa ei aishe nai alulwe. Keshe oo a monika kutya okwa dopa okulonga oilonga yaye, ile a mona omauwa, na ka hokolole nokutaalela oilanduli yopaveta,” osho a ti ngaho.
