Ombelela ya dja koinamwenyo i na omukifi wekondo nelaka otai dulu okuliwa , ovanawino tava ti.
Namibia okwa ninga omafiku ta lwifa omukifi wekondo nelaka oo wa monika moshitopolwahoololo sha||Kharas omwedi wa dja ko.
Omukifi ou paife owe lihanena meefaalama di li o15.
Eshi osha eta omalweendo oimuna nokutoma ku ngabekwe nosho yo ekaleko lokulandifa ombelela noinima ikwao hai di koinamwenyo kondje yoshilongo.
“Ovanhu ihava kwatwa komukifi wekondo nelaka ngee va li ombelela ile keshe tuu sha dja koshinamwenyo shi na omukifi ou,” omupopiliko woministeli younamapya nounaimuna Romeo Muyunda ta ti.
Okwa ti ekondo nelaka inali ngwangwanekwa nomikifi odo hadi dulu okutandavela okudja koinamwenyo okuya movanhu okupitila moikulya.
“Omukifi wopaife ou na sha noundjolowele woinamwenyo ashike kau fi wovanhu.
Ashike itashi ti nee shaashi omukifi ou ihau kwata ovanhu nau ungwaungwe nao nouhefi,” Muyunda ta ti.
She likolelela kEhangano lOundjolowele wOinamwenyo mOunyuni, ekondo nelaka, omukifi wa nyika oshiponga neenghono koimuna, nowa nyika oshiponga keliko.
Ehangano ola ti omukifi ou ohau kwata eengobe, oingulu, eedi, oikombo noinamwenyo ikwao yomakondo.
Petameko lomudo ou, ehangano ola ti ounyuni otau dopa okuungaunga noundjolowele woinamwenyo nande oshi li sha yela kutya okukelela okudule okupanga.
Omukwateli komesho woshikondo shOunamiti wOinamwenyo shoshiputundilo shoUniversity of Namibia Anna Marais okwa ti omukifi wekondo nelaka ihau tandavele pokati kovanhu noinamwenyo.
“Ngee owa li ombelela, nande oshinamwenyo oshi na omukifi, itau ku kwata,” osho a ti ngaho. Marais okwa ti nomashini noinima ikwao kai na oupyakadi komunhu.
Oupyakadi oyou, omukifi ou otau dulu okukala moinima ya dja koinamwenyo ndee tau kwata keshe oshinamwenyo osho tashi ya popepi noinima ei.
“Ovanhu ihava kwatwa, okulya ombelela ya telekwa nawa ya dja koshinamwenyo shi na omukifi ou ihaku kwatifa ovanhu komukifi wekondo nelaka,” omunambelewa voundjolowele woinamwenyo Philemon Hoon ta koleke.
“Ovanhu ihava kwatwa koudu ou, ashike oto dulu oku u umbata momayulu, momunino ile koikutu yoye nokeenghaku ndee tau kwata oinamwenyo imwe,” osho a ti ngaho.
Hoon okwa londwela ovanhu vaha ngwangwaneke omukifi wekondo nelaka noudu weenyala, eemhadi nokanya oo hau kwata ovanhu.
“Ekondo nelaka ola yooloka filufilu koudu weenyala, eemhadi nokanya, oo hau etwa koinima ya yooloka nohau kwata unene ounona,” osho a ti ngaho.
Ehangano ledina Namibia Agricultural Union nehangano loNamibia Livestock Union aa ti oinamwenyo oyo i na ekondo nelaka otai dulu okutandevelifa omukifi ou manga inai ulika nomadidiliko, fimbo limwe otai monika i na oundjolowele oule womafiku avali fiyo atano manga tai tandaveleke nale omukifi.
Omahangano aa ti oinamwenyo imwe otai dulu okuumbata omukifi ou nokonima ya veluka. Eedi noikombo oidjuu okumonika mo shaashi ohai dulu okumonika ya fa i na oundjolowele omanga tai tandaveleke omukifi.
She likolelela komahangano, eedi ohadi dulu okuumbata omukifi ou oule weemwedi omuwoi.
