Eembaanga moshilongo kadi na omilandu dokushunifa oimaliwa yovayakulwa vado konima va kengelelwa.
Osho shi li ngaho, nande ombaanga yakula yoshilongo mafiku aa oya holola kutya oshiwana ohashi kanifa oshimaliwa shi fike peemiliyona di li N$6 momakengelelo keshe omwedi.
Ombaanga yakula oya ti oshiwana paife ngaha ohashi kanifa oshimaliwa shi dule poN$200 000 momakengelelo keshe efiku.
She likolelela kolopota yokomudo yombaanga yomudo 2025, ovakengeleli ova kengelela oshimaliwa shi fike peemiliyona di li N$73.9 moshikondo shoimaliwa odula ashike ya dja ko.
Omwaalu ou owa ya pombada nomiliyona imwe okuyelakanifa noimaliwa oyo kwa li ya kengelelwa momudo 2024.
Minista wetanga leameno noipambele yoonakulwa vakulu Frans Kapofi, oo kwa li a kengelelwa oimaliwa i fike poN$200 000 komufufi ta ti omunailonga woStandard Bank, Etivali okwa ti napa tulwe omulandu wokufininika eembanga di kale hadi shunifa oimaliwa oyo ya kengelelwa ovayakulwa vado.
Kapofi okwa ti okwa mona ko ashike oshimaliwa shi fike poN$98 000 ‘molwonghatu ya endelela’ oyo ya kufwa komuyandjimayele waye woikwambaanga wopaumwene, ndee ta ti ombaanga yaye oya kala ya mwena ko okudja opo.
“Ova yeleka ombaanga yange, oyo kwa li i na oshimaliwa shi fike poN$200 000, ndee oN$98 000 ashike ya alulwa. Ikwao oya kana. Ombaanga yange oya mwena ko.
Eembanga nadi fininikwe di fute oimaliwa yovayakulwa ngee va kengelelwa,” minista ta ti.
The Namibian okwa popya neembanga ‘dakula di li nhee’ odo tadi wilike eepelesenda di lwopo97 doshikondo shokumbaanga a ude ngee ovayakulwa ohava shunifilwa oimaliwa yavo konima va kengelelwa.
Nande Nedbank naBank Windhoek ova yandja omanyamukulo omoule lela, Standard Bank Namibia okwa yandja enyamukulo la mbwalangandja olo ina linyamukula lela oinakuwanifa yovayakulwa.
Natango, oFirst National Bank (FNB), oyo i li ombaanga yakula moshilongo ngee tashi ya kokuyandja omikuli, inai nyamukula ko.
OLYELYE E NA OSHINAKUWANIFA?
She likolela keembaanga dimwe, oshinakuwanifa oshovayakulwa, she likolelela koukwatya woshipofa.
Omupopiliko woNedbank Selma Kulinge okwa ti oshinakunifa ohashi li kolelele kutya oimaliwa ei oya kana pamukalo wa tya ngahelipi.
Okwa ti oshinakuwanifa ohashi ningi shomuyakulwa ngee “omuyakulwa oye a pitika okutuma oshimaliwa, kutya nee okwa hekwa, oshihopaenenwa, ngee a yandja omauyelele aye opaumwe”.
Omuwiliki woshikondo shomakonakono opaungoba moBank Windhoek, Ina Muir okwa ti okukelela omakengelelo oshinakuwanifa shovayakulwa nombaanga.
“Oshinakuwanifa shaBank Windhoek okuyandja omikalo dokumbaanga da amenwa, okulongifa omikalo dopamufika dokukelela omakengelelo nodokuwilika oinima aishe, ndee ta nyamukula nawa ngee kwa didilikwa oshiningwanima shekengelelo ile ngee sha lopotwa.
Ashike nande ongaho, oshinakuwanifa shomuyakulwa, oshe likolelela koukwatya woshipofa keshe,” osho a ti ngaho.
Omuwiliki woinima ya pamba omakengelelo moStandard Bank, Colane Esterhuizen-Andreas, okwa ti ombaanga oye litula mo “mokwaamena oimaliwa”, ashike ina yeleka oshinakuwanifa shopaveta pokati kombaanga novayakulwa.
Bank of Namibia okwa ti okutuma oimaliwa pamalungula okwa ka nififa eemiliyona di li N$53, ashike kapu na nande ombaanga ya holola kutya ingapi yomoimaliwa omo ya alulilwa ovayakulwa vavo.
“Okushunifa oimaliwa ei ohaku likolelele koukwatya woshipofa keshe, ndee Standard Bank iha yandje ouyelele woimaliwa oyo ya shunifwa moshiwana,” Esterhuizen Andreas ta ti.
Okwa ti keshe oshipofa shekengelelo ohashi konakonwa she likolelela koukwatya washo, ashike ina yandja omulandu oo hau landulwa opo ku shunifwe oimaliwa yovanhu.
Kaulinge woNadbank okwa ti: “Ombangaa itai dulu okupopya kutya oimaliwa ingapi ya shunifwa kovayakulwa molwouyelele wopaumwe nomatomeno opaveta.”
Okwa ti okushunifa oimaliwa ohaku dulu okuningwa ngee okwa li ya tumwa puhe na epitikilo lomuyakulwa nongee pu na oumbangi kutya omuyakulwa i na yandja omauyelele aye opaumwene yeemwene.
Muir woBank Windhoek okwa ti okushunifa oimaliwa ihaku ningwa naana ngee omuyakulwa “oye mwene a pitika okutuma oimaliwa” ile a dopa okushikula omilandu deameno.
“Oimaliwa oyo ya shunifwa itai dulu okupopiwa moshiwana, okushunifa oimaliwa ei noho ohaku konakonwa she likolelela koshipofa noshipofa,” Muir ta ti.
OIHAKANWA
Jimmy Riedel, omukulupe, okwa ti okwa kanifa oimaliwa yaye i fike poN$121 000 okudja komavalulilo ombaanga yaye oBank Windhoek muJanuali.
Okwa ti okwa dengelwa komunhu, ta ti okwa dja kombaanga ndee te mu pe omauyelele aye aeshe, osho she mu itavelifa kutya okwa dja kombaanga shili.
Omudengi okwa ti ombaanga yaRiedel otashi dulika ya ponokelwa paumbudi.
“Ombaanga oya ti ashike eindilo lange inali tambulwa ko, ame nandi koleke kutya inandi yandja ouyelele wange wopaumwene.
Ame omukulupe ndee ohandi hepekwa koshinima eshi,” osho a ti ngaho.
Omuyakulwa waFNB Anna Tumo okwa ti oshimaliwa shi fike poN$4 546 okwa li sha nanwa kombaanga yaye konima ashike yovili eshi a mona ondjabi yaye muJuni odula ya dja ko.
“Ombaanga oya lombwela nge kutya oimaliwa oya nanenwa ko koCanada ndee inandi i shunifilwa,” osho a ti ngaho.
Omuyakulwa umwe vali woFNB, Annanias Simom, okwa ti oimaliwa okwa li ya kufwa kombaanga yaye komunhu e li koNigeria, ndee ombaanga tai ti otai ungaunga noshikumungu eshi, ashike kai na eshi ya ninga po natango konima yomido mbali.
“Okwa li nda ka tula mo oshipofa, ndee handi shi yandje kombaanga.
Ova ti nandi teelele konima yomafiku o-90, ashike fiyo onena kapu na eshi sha ningwa po,” Simon ta ti.
Ndamononghenda Velifoipa, omuyakulwa waFNB, okwa ti okwa kanifa oshimaliwa shi fike poN$230 000 muFebuluali, osho sha li “oshimaliwa shongeshefa”.
In an age of information overload, Sunrise is The Namibian’s morning briefing, delivered at 6h00 from Monday to Friday. It offers a curated rundown of the most important stories from the past 24 hours – occasionally with a light, witty touch. It’s an essential way to stay informed. Subscribe and join our newsletter community.
The Namibian uses AI tools to assist with improved quality, accuracy and efficiency, while maintaining editorial oversight and journalistic integrity.
Stay informed with The Namibian – your source for credible journalism. Get in-depth reporting and opinions for
only N$85 a month. Invest in journalism, invest in democracy –
Subscribe Now!





