Banner 330x1440 (Fireplace Right) #1

Nekundi ta ka longitha omikalo dha yooloka okukondjitha iiponga yiihauto

Veikko Nekundi

Minista gwiilonga niiyenditho Veikko Nekundi okwa popi kutya uuministili we otawu ke eta po ookamela(ano uuthano) moopate pomahala ngoka ga nika oshiponga osho wo okulongitha uuthano womewangandjo opo ku kondjithwe onkalo yi igalala yiiponga yomoopate mbyoka tayi lemaneke nokukutha aantu oomwenyo.

Moonkundathana noThe Namibian, Nekundi okwa popi kutya uuministili we nelongelokumwe naakuthimbinga, otaya eta po omilandu dha yooloka okukondjitha onkalo tayi faalele oomwenyo dhaantu miiponga yiihauto.

Okwa popi kutya olopota yiiponga yomoondjila yo2023, oyu ulike kutya okuhingilila, okuhinga nuuhasha, eloloko, okusineyela pomahala ga nika oshiponga osho wo epiyaganeko lyomuntu ta hingi oyo yimwe tayi etitha iiponga noonkondo moNamibia.

“Uuministili wIilonga nIiyenditho, melongelokumwe naakuthimbinga taya pumbiwa, otawu ke eta po omulandu gwiinima ya yooloka tagu yapukile onkalo yi li pombanda yiiponga yomoopate dhetu,” osho Nekundi a popi ngaaka.

“Miinima mbyoka otamu kala mwa kwatelwa okutula ookamela moopate pomahala ngoka omawinayi, ookamela miihauto, ookamela dhomewangandjo, enkondopeko moosikola dhokwiilonga okuhinga osho wo okushilipaleka kutya omadheulo gaahingi otaga dhengele,”osho a popi ngaaka.

Nekundi okwa yelitha kutya uuthano womewangandjo otawu ka kala tawu longithwa nokukondololwa kaapolisi mboka ya dheulilwa ookamela dhomewangandjo.

Minista okwa popi kutya oosikola dhokwiilonga okuhinga otadhi ka kala hadhi pewa epitikilo lyopambelewa kepangelo, omanga aaningi yomaindilo gokufelefula otaya ka kala haya pulwa ya ninge omadheulo gokupyokoka mokuyanda iiponga uuna taya hingi.

Okugwedha kwaashoka, Nekundi okwa tegelelwa a tule miilonga pambelewa oprojeka yokuzaleka iimuna uumonikithi opo yi vule okwiimonikila uusiku nelelakano lyokushunitha pevi iiponga yomoopate.

Oprojeka otayi tulwa miilonga momukunda Embumba momudhingoloko gwaShikuku moshitopolwa shaMusati nokwa tegelelwa iimuna yi li po20 000 yi zalekwe uumonikithi pethimbo ndika taku ningwa omalolelo.

OKUHINGA NUUHASHA

Nekundi okwa holoka eikwato pomutima kombinga yokuhinga nuuhasha, ta popi kutya omaihumbato gokwaangungumana nokwiidhimbika omilandu dhomoopate osho sha ninga onkalondjigilile moshilongo.

“Aantu inaya hala okutegelela ko kashona moopate. Aaniihauto otaya pwalakata peha lyokutega oosekonde dhontumba. Pomahala omawinayi mpoka omuhingi keewete komeho, onkene taya sineya omanga yeshi kutya osha nika oshiponga,” osho minister a popi ngaaka.

Nekundi okwa popi kutya okwa nongele elongo kombinga yegameno ndyoka ihaali gandjwa kokanona petameko osho wo aavali mboka taya hingi nuuhasha komeho gaanona osho shimwe shomwaambyoka tayi hwahwameke omayetitho giiponga yiihauto moopate “Limwe lyomomatompelo iiponga itaayi shuna pevi, nonande onkene haku kala nokuningwa iikonga, ondyooka kutya aantu ihaya pewa elongo poondondo dhopevi moosikola. Oshitiyali ooshoka kutya aavali olundji ohaya hingi nuuhasha montaneho yaanona, unene tuu poosikola nenge piituthi yomaudhano.

Onkene omaihumbato ngoka ngashingeyi oga ninga omadhigu okulundulula notaga tsikile nokutaambathanwa nomapipi,” osho minista a popi ngaaka.

Ashike nando ongaaka Nekundi okwa popi kutya okuna omukumo kutya ngele oonkambadhala taya eta po odha tulwa nawa miilonga palongelokumwe, nena onkalo yiiponga moopate otayi ka lundulukila kuuwanawa pehulilo lyomumvo twa taalela.

Pauyelele wa zi koshikethahangano shiiponga yomoopate sho-Motor Vehicle Accident (MVA) Fund, iiponga yiihauto yi li 3 126 oya ndhindhilikwa moshilongo pokati komasiku 1 Januali nomasiku 13 Desemba numvo.

Muule wethimbo ndyoka, aantu ye li 5 111 oye ehamekelwa mo, omanga ye li 488 oya kanithilemo oomwenyo.
Omukuluntu gwoshimpungu shopolisi yomoopate, komufala Petrus Swartz okwa popi kutya aapolisi ye li 487 oya tuminwa moopate miitopolwa ya yooloka moshilongo.

“Okulongela pamwe naanambelewa yehangano lyomoopate lyoRoads Authority osho wo omalelo goondolopa, otu wete kutya aapolisi oya gwana okulonga iilonga yawo apehe moshilongo,” osho a popi ngaaka.

Swartz okwa popi kutya aapolisi otaya kala unene ya tala pomahala mpoka hapu ningilwa iiponga olundji.

“Pomahala mpoka otwa gwedhapo aapolisi ya zi kiitopolwa mbyoka kaayina iiponga yomoopate oyindji. Aapolisi mboka otaya kala po sigo opehulilo lyaJanuali 2026,” osho a popi ngaaka.

Pethimbo lyoshigongi shokomitiye yongundumutima yoSwapo, omupresitente Netumbo Nandi-Ndaitwah okwiindile aahingi yiihauto moshilongo ya hinge nuukeka pethimbo ndika lyomatango omanene, nokweya londodha wo kaaya hinge nuuhasha osho wo yi iyageke omaihumbato gokuhingilathana nayi.

“Ngele omuhingi okwe ku hingile nayi mopate, ino tokola nangweye wu mu hingile nayi, molwashoka otashi vulu okwe eta oshizemo oshiwinayi nenge omaso,” osho a popi ngaaka..

In an age of information overload, Sunrise is The Namibian’s morning briefing, delivered at 6h00 from Monday to Friday. It offers a curated rundown of the most important stories from the past 24 hours – occasionally with a light, witty touch. It’s an essential way to stay informed. Subscribe and join our newsletter community.

AI placeholder

The Namibian uses AI tools to assist with improved quality, accuracy and efficiency, while maintaining editorial oversight and journalistic integrity.

Stay informed with The Namibian – your source for credible journalism. Get in-depth reporting and opinions for only N$85 a month. Invest in journalism, invest in democracy –
Subscribe Now!


Latest News