Mangaino fika edimba ou liudite nale. Momatala aShakati ngee wa i mo oto kundwa komadimba a yooloka, edimba lomakala okudja pomafiya okapana opo toha hange ovanhu ve li momutete tava li omusha.
Konima yopate, ovanhu ohave livatele ashike poluheela.
Ovalandifi ova ti oshipu. Okulongifa okandjuwo ohaku kosho ashike oN$3 odo ovanhu vahapu vehe na.
“Ovalandi ohave ya okulya okapana nokunwa omalodu opamufyuululwakalo, ashike oshinima shotete osho hashi va kundu edimba,” Elizabeth Joseph, oo a kala nokulandifa oikulya naShafuluka momatala ta ti.
Kovalandifi ovo hava uhala momatala tava landifa, edimba kuvo kali shi sha vali.
Eshi oThe Namibian kwa li ya talela po omatala Etitano, ovakainhu novalumenu okwa li tava ende moungudu vashona tava ka shitamena moluheela kondje yomatala.
Oshinima eshi kashi shii vali shipe kovalandifi vahapu.
Petrus Hanyedaula okwa ti oupyakadi ou owa tameka ashike eshi omatala e ya po.
“Eshi osha kala nokuningwa okudja ashike eshi omatala a patuluka momudo 2016,” osho a ti ngaho.
Okwa ti ovanhu vahapu itave livatele moixwa shaashi osho va hala.
“Itava dulu ashike okufuta keshe efimbo,” osho a ti ngaho.
Hanyedaula okwa ti omafiku amwe oha longifa okandjuwo oikando itano, osho hashi mu pula oimaliwa i fike poN$15.
Moshivike, ngaho oN$90 nale.
Momwedi, oshimaliwa shokulongifa okandjuwo otashi dulu okuya fiyo opoN$350, oimaliwa oyo ta ti ovalandifi vahapu otava dulu okuilongifa moikulya, meelefa nomokulanda oinima yavo yokulandifa.
“Itashi monika sha fa shihapu, ashike ngee to kongo ouxupilo, keshe oshimaliwa oshi na oshilonga,” osho a ti ngaho.
Okwa ti ngee omutenya wa tu ile odula ya loka edimba ohali ponoka koo nee ndee tali lihanene omatala.
Hanyedaula okwa ti ovalandifi itava pula shihapu. Ota ti ondado yokandjuwo nai ninge ashike oN$1 ile ovo hava kala momatala efiku alishe va pewe oufemba wokulongifa oundjuwo oshali.
Kombinga yovakainhu, Milka Shivute okwa ti ke na efiku e livatelele poluheela.
“Ohandi longifa okandjuwo molweameno lange.
Ohandi kala nda fya ohoni okuya moixwa omo nda talika kukeshe umwe,” osho a weda po ngaho.
Omupopiliko wewilikongudu lodoolopa yaShakati Martin Kapuka okwa lombwela oThe Namibian Olomakaya kutya ewilikongudu oli na ouyelele kombinga yoshinima eshi.
“Itatu dulu okukoleka kutya oiningwanima ei otai etwa keefuto doundjuwo. Omakonakono etu aa mona kutya eshi oshikumungu shi na sha nomaliumbato kashi shii ashike ofuto. Kutya nee etomeno ola shike, okulivatelela poluheela okwa nyika oshiponga koundjolowele woshiwana koo inaku pitikwa,” osho a ti ngaho.
Okwa ti elelodoolopa otali indile ovalandifi noshiwana ashishe koonono shi longife oundjuwo voshiwana ovo ve li momatala.
“Ofuto oyo hai yandjwa ohai vatele okuwapalekifa oundjuwo, mwa kwatelwa noilonga yomunhu oo he va wapaleke.”
Okwa weda po kutya fiyo okeluwa eli elelodoolopa inali yakula enyenyeto lopambelewa li na sha nofuto youndjuwo vomomatala.
Kapuka okwa ti elelodoolopa ola tula po ovanambelewa veameno va kelele oshinima eshi shokulivatelela poluheela.
