Aantu ye li 11 ya aluka ombuto yocoronavirus moNamibia

Kalumbi Shangula

PETHIMBO a li ta gandja uuyelele kombinga yombuto yekomba yocoronavirus pendiki lyomauyelele kombinga yombuto ndjoka ohela moshilandopangelo, omupeviminista gUundjolowele Utjiua Muinjangue, okwa li a koleke kutya omwaalu gwaantu ya aluka kombuto ndjoka yocoronavirus ngashingeyi ogu li paantu ye li 11, nongashingeyi opu na owala aantu ye li yatano mboka ye na natango ombuto ndjoka, ashike oye li monkalo tayi etitha oonkondo.

Pokati komasiku 14 gaMaalitsa nkene ombuto ndjoka ya ndhindhilikilwe moshilongo lwotango sigo omomasiku 5 ga Apilili, moNamibia omwa li mwa ndhindhilikwa omwaalu gwaantu ye li 16 ye na ombuto ndjoka, nongashingeyi opwa pita omasiku 36 inaa mu monika we omuntu e na ombuto ndjoka yoCovid-19.

Pethimbo a li ta tseyithile oshigwana uuyelele wa holoka po kombinga yombuto ndjoka mOsoondaha, minista gUundjolowele Kalumbi Shangula, okwa li a popi kutya onkalo yombuto ndjoka muuyuni inayi hwepopala natango, unene tuu menenevi lyaEuropa nolya Amerika.

Amerika oye a ndhindhilikwa e li muupyakadhi wombuto ndjoka wa yaga kengonga, noku na aantu ye na ombuto ndjoka ya konda pomiliyona moka aantu ya konda po-80 000 ya hulitha. Minista okwa li a popi kutya nonande onkalo moNamibia otayi monika yi li momake omawanawa, okwa ti oshilongo inashi pumbwa okumwena.

“Ohela (mOlyomakaya) onda li nda tseyitha kutya omuntu omutimulongo okwa aluka, nena ondu uvite etumba okutseyitha natango gumwe a aluka. Ngoka a li a ndhindhilikwa nombuto ndjoka ongomutimugoyi moshilongo, okwa aluka thilu. Naashoka oshe eta omwaalu gwaamboka ya aluka paantu ye li 11,” osho Shangula a li a popi ngaaka mOsoondaha komatango.

Okwa li a popi kutya epangelo olya longitha oshindji mokukandeka nokukeelela etaandelo lyombuto ndjoka molwaashoka okukeelela oku na ombiliha okuyelekanitha nokupanga.

Okwa li a popi kutya oshizemo shomaihumbato gaakwashigwana konima yoondjindikila dhomainyengo gaantu ndhoka dha hulu oshiwike sha zi ko, otashi ke ya ashike puuyelele konima yiiwike twa taalela.

“Oshizemo nkene tatwi ihumbata molweedhe olutiyali lwoomangambeko goCovid-19 otashi ke ya puuyelele miiwike twa taalela. Natwi idhidhimikileni uupyakadhi tu li muwo nena tse tu ka kale menyanyu ongula,” osho a li a popi ngaaka.

Sigo oompaka, aantu ya konda po-1 500 oya konaakonwa ombuto ndjoka moshilongo, inamu ndhindhilikwa eso lye etithwa kombuto ndjoka. Ngashingeyi muuyuni, ombuto ndjoka oya kwata aantu ya konda poomiliyona ne noya faalela oomwenyo dhaantu ya konda po-280 000.

Sigo oompaka menevi Africa, oshishiindalongo, South Africa osho shi na omwaalu gwaantu oyendji yoCovid-19, moka ya konda po-10 000 ya monika ombuto nomomwaalu ngoka omwa kwatelwa aantu ya konda po-190 omboka ya kanitha oomwenyo dhawo. Iilongo yilwe muAfrica yi na aantu oyendji ya ndhindhilikwa nombuto ndjoka, omwa kwatela Egypt naantu ya konda po-9 000 (nomaso ga konda po-500), osho wo Algeria ngoka e li puutitatu naantu ya konda po-6 000(mwa kwatelwa omaso ga konda po-500).

Sigo ohela sho onzokundaneki ndjika ya tuminwa koshinyanyangidho, moNamibia omwa ndhidhilikwa aantu ye li 16 ye na ombuto ndjoka, naantu ye li 1 543 ya konaakonwa, omanga aantu ye li 455 oye li momahala ga yooloka gokwi ikalekelwa aantu.

“Otandi indile oshigwana shi kale shi na etegameno, omukumo neinekelo miikondo yetu osho wo momilandu ngaashi dha li dha tokololwa nokutseyithwa komupresitende.” Shangula a popi ngaaka.

Pokati mpoka, minista okwa li a tseyitha kutya Aanamibia ye li 84 oya li ya galukile kegumbo okuza koSouth Africa mOlyomakaya nongashingeyi oyi ikalekelwa. Mwaamboka, ye li 36 oya li ya zi kOkapa omanga ye li 48 oya li ya zi koJohannesburg. Shangula okwa li a popi kutya ye li yaheyali yomwaamboka ya galuka oye edhililwa mOvenduka, omanga yalwe oya tulwa momahala ga yooloka gokwi ikalekelwa aavu nenge mboka taya fekelwa oCovid-19 moshilongo, notaya silwa oshimpwiyu kepangelo.


Latest News