Ovakwapata voonakuningwa oihakanwa yomadipayo a nghi na onghenda momudo 1904 – 1908 a ningilwa Ovaherero nOvanama ova yandja oushima kepangelo eshi la tokola efiku eli li dimbulukiwe paitopolwahoololo.
Ova ti onghatu ei otai dulu okuhaula ondjokonona yomadipayo a nyanyaleka omanga oinima ya fimana ngaashi oifuta nombili yopambelewa okudja kuGerman inai potokononwa.
Efiku lokudimbuluka omadipayo a nghi na onghenda, la tulwa moilonga momudo 2024 nokudimbulukiwa oshikando shotete momafiku 28 Mei 2025, ohali fimaneke oihakanwa yomadipayo a nyanyaleka a ningwa kepangelo loukoloni laGerman pokati komudo 1904 no1908.
Edimbuluko la kula neudo otali ka ningilwa koLüderitz loshititopolwahoololo sha||Kharas noHardap, omanga Omaheke, Oshana nOhangwena nayo tai ka ninga oitufi mokudimbuluka efiku eli.
Eshi kwa li ta popi noThe Namibian Etitatu, hamushanga wehangano lopamufyuululwakalo lOvanama Johannes Ortmann, okwa ti epangelo otali twikile nokuhenuka omadilaadilo oshiwana osho sha kumwa koshinima eshi payukililo.
“Eshi oshiluluma kufye shaashi paife otava mbwalangandjeke oimbuluma yomadipao a ningilwa Ovaherero nOvanama,” osho a ti ngaho.
Ortmann okwa ti kutya efiku ledimbuluko inali ningwa lopashiwana manga German ina itavela paveta omadipayo noinima aishe ya pamba okuyandja ombili.
“Oipute natango oya oitalala ndee ovakwapata voonakufya inava lombwelwa kombinga yomatokolo aa,” osho a ti ngaho.
Okwa londwela kutya okuninga edimbuluko lefiku eli lopashiwana otaku dulu “okukufa ongushu” oshinima eshi ashishe, ta ti manga oikumungu oyo inai potokononwa – mwa kwatelwa oikufuta ngaashi sha udafanwa koilongo ei ivali.
Ortmann natango okwa anya omafiku 28 Mei, ta ti ovakwapata vahapu vOvanama ovo va dipawa ova hala efiku eli li dimbulukiwe momafiku oo elombwelo lokuninga omadipayo aa la yandjwa.
Okwa ti oshiwana shOvanama osha hala ngeno li dimbulukiwe momafiku 12 Apiilili (1893), eshi elombwelo lotete lokudipaya la yandjwa, ile momafiku 22 Apiilili (1905), eshi elombwelo likwao kwa li la yandjwa.
Okwa ti momafiku 28 Mei (1908) e na sha neekamba dovapika.
“Inatu hala ashike oimaliwa.
Germany na yandje ombili paveta ndee ta futu, ngaashi ashike tava futu Ovajewish,” Ormann ta ti.
Omupopiliko wapresidente Jonas Mbambo okwa popila etokolo lepangelo, ta ti omadipao a nghi na nghenda aa ee li ombinga yondjokonona yaNamibia.
“Efiku olOvanamibi aveshe,” Mbambo ta ti.
Elenga la kaula lelelo lopamufyuululwakalo lOvaherero, Tjizapouzeu Uahupirapi, okwa yandja oushima kepangelo eshi la dopa okukundafana novakwapata voonakuningwa oihakanwa yomadipayo a nghi na nghenda manga inali ninga etokolo yefiku ledimbuluko.






