OSHILYO shopaliamente Aloisius Kangulu okwa ti okomisi yomahoololo yaNamibia nai lundulule eeveta domahoololo i kwashilipaleke kutya ovanailonga vomomeva inava patelwa kondje ngee tashi ya komahoololo omalelo oitopolwahoololo needoolopa.
Oshinima eshi okwe shi popya shaashi omwaalu wovanailonga vomomeva ovo va ya momeva oshivike eshi inava dula okukufa ombinga momahoololo.
Kakwa li yoo va pitikwa va kufe ombinga momahoololo owina, oo kwa li a ningilwa ovanambelewa vopolifi novanailonga vomahoololo ovo va ka longela kondje yoikandjohoololo yavo mefiku lomahoololo lopambelewa.
Kangulu okwa ti okatendo komahoololo kopaife inaka kwatela mo ovanailonga vomomeva, ovakwaita, ovanambelewa vopolifi ovo inava ka longa komahoololo keenhele di lili, ile Ovanamibia ovo ve li kondje yoshilongo opo va dule okukufa ombinga momahoololo owina.
“Okomisi yomahoololo yaNamibia novakufimbinga nava tale nawa kutya oshinima eshi otave shi longo mo nawa ngahelipi, unene ngaa efiku lomahoololo.
Okatendo inaka kwatela mo ovanailonga vomomeva, ovakwaita, ovapolifi – kakele ashike ovo tava ka longa komahoololo, kashi fi naavo ve li kondje yoshilongo nokuli.”
Kangulu okwa ti omwaka oo u li moveta owa eta ekufombinga lihe fike pamwe.
“Itatu dulu okukala tu na oveta oyo ya tongola ovanhu ava; oveta oyo tuu ei oya nuninwa okuyakula,” osho a ti ngaho, ta weda po kutya onghalo ei otai holola oikumungu yakula mewiliko.
“Otu na lela omukundu wakula omo omahangano oudemokoli taa wilikwa kovanapolitika, opo va yakule ovahona ponhele yovanhu,” Kangulu osho a ti ngaho.
Omunapaliamente umwe, Willem Amutenya, okwa shanga komalungula aye kutya ovanhu vahapu ovo va hanga okuhoolola kakwa li tava dulu okuhoolola shaashi kave li vali moikandjohoololo yavo omo va nyolelwa.
Okwa ti, ovalihongi vokoiputudilo novanyasha tava kongo oilonga ovo naana vomwaavo va kumwa koshinima eshi.
“Ovanhu vahapu ovo va hanga okuhoolola itava dulu okuhoolola nena shaashi kave li vali moikandjohoololo yavo omo kwa li va nyolelwa.
Omupya unene shaashi ovalihongi vokoiputudilo ovo unene va kumwa koshinima eshi, shaashi ova ya komaumbo konima oshikako sha pwa ko, omangha ovanyasha vakwao va ya koilonga,” osho a ti ngaho.
Amutenya okwa itavela kutya oinima ei nai wilike omalunduluko ku ningwe omahoololo a manguluka.
“Oinima ei nai wilike okomisi yomahoololo i lundulule omilandu detu domahoololo, tai kwashilipaleke kutya kapu na nande omunhu a patelwa kondje koinima oyo itava dulu okukelela.”
Omunashipundi wehangano loNamibia Fishermen United Association Mathew Lungameni okwa ti oilyo imwe kakwa li ya alukila kondje diva i dule okuhoolola.
“Katu na ouyelele kombinga yeembautu, ndee ngee ovayuli veeshi inave ya kondje va hoolole ohatu kufa eenghatu dopaveta,” Lungameni osho a ti ngaho.
Paulus Hango, presidente woNamibia Seaman and Allied Workers Union (Nasawu), okwa yandja oushima komahangano eshi a kelela ovayuli veeshi va hoolole.
Okwa ti kutya okwaanyena ovanailonga oufemba wavo wopaudemokoli inaku tambulwa ko.
“Kapu na nande omunhu e na oufemba wokwaanyena mukwao a hoolole,” Hango osho a ti ngaho, ta ti kutya eengeshefa okwa li di na okuninga omalongekido di kwashilipaleke kutya eembautu odi li kondje pefimbo lomahoololo.
“Omahangano okwa li e na okulongekida eembautu di kale kondje pefimbo lomahoololo.
Okukelela ovayuli veeshi okuhoolola osha nyika odino nokashi li pakotamhango,” Hango osho a ti ngaho.
Okwa londoda kutya Nasawu oku na okufininika omahangano aa a kalele po okwaanyena ovanailonga oufemba wavo.
Ehangano ledina Confederation of Namibian Fishing Associations (CNFA) ola ti okomisi yomahoololo inai kwatela mo nande ovalongi vomomeva momahoololo owina ngaashi hai ningi momahoololo a kwalukeshe.
Omunashipundi woCNFA Matti Amukwa okwa ti eembautu ohadi i momeva di ka kwate oinima i uye i longwe ndee keshe ehangano oli na efimbo lalo.
“Eembautu alushe ohadi i momeva, kutya nee omoyoondaxa yepangelo, ndee ovanailonga ohava futwa nawa ngaashi ve na okufutwa moyoondaxa. Oshinima eshi otashi dulu ashike okukandulwa po ngee okomisi yomahoololo oya ningi omalongekido ovanailonga vomomeva ngaashi hai ningi pefimbo lomahoololo akwalukeshe,” Amukwa osho a weda po ngaho.
In an age of information overload, Sunrise is The Namibian’s morning briefing, delivered at 6h00 from Monday to Friday. It offers a curated rundown of the most important stories from the past 24 hours – occasionally with a light, witty touch. It’s an essential way to stay informed. Subscribe and join our newsletter community.
The Namibian uses AI tools to assist with improved quality, accuracy and efficiency, while maintaining editorial oversight and journalistic integrity.
Stay informed with The Namibian – your source for credible journalism. Get in-depth reporting and opinions for
only N$85 a month. Invest in journalism, invest in democracy –
Subscribe Now!






