Banner 330x1440 (Fireplace Right) #1

Endiki lyaanona yaanuulema mOshakati

MOTHER TO ALL … Aili Shilongo with some of the children she takes care of at her care centre.

Onkalamwenyo yakuku Aili Shilongo(66), ngoka hazi mondolopa yaShakati moshitopolwa shaShana, okwe yi nunina okuputudha nokusila oshimpwiyu aanona unene tuu mboka yaanuulema. Kuku Shilongo oku na osenda onshona yaanona ndjoka tayi adhika megumbo lye momudhingoloko gwaKandjengedi, noyi na aanona ta konda po42 ye na omaulema ga yooloka.

Yamwe yomaanona mboka ihaya vulu nokuli nokwe enda kuyoyene omolwuulema wawo, yamwe oye li muutemba omanga yamwe oye na uunkundi wopamadhiladhilo.

Kuku Shilongo okwa hokolola kutya osenda ndjoka okwe yi toto po mo2002 sho a dhimbulula kutya aanona mboka yaanuulema oya pumbwa okukalekwa mehala lyi li nawa opo ya vule okukala taya silwa oshimpwiyu osho wo okupewa omayambidhidho taya pumbwa.
Okwa hokolola kutya oyendji yomaanona mboka ye li mosenda ye oya thigwa mo kaavali yawo mboka ngashingeyi ihaaya si we noshimpwiyu shokutalela po oyana kosenda.

“Oyendji onda kala nayo muka uule woomvula ntano, hamano,” osho a lombwele oThe Namibian ngaaka. “Nokuli yamwe kandi na we uuyelele wopangodhi waavali yawo opo ndi vule okukwatathana nayo. Aavali yamwe ihaya kutha po oongodhi dhawo uuna nda kambadhala oku ya dhengela.”

Kuku Shilongo, ngoka e li nale mepipi lyokukwata openzela, okwa popi kutya osenda yomegumbo lye oye edhilila aanona ye li po45 mboka ye na omaulema ga yooloka, ashike yamwe okwa li ya kuthwa mo mo2020 omolwombuto yocorona ndjoka kwa li ya tukuka moshilongo.

Okwa popi kutya oku na omwanamati ngoka ha longele kOmbaye, nohe mu kwatha ngele tashi kiikulya yaanona ye.
“Oha tumu omapakete goohi opo ndi paluthe aanona yandje,” osho a yelitha ngaaka.

Kuku Shilongo okwa popi kutya oku na ohenda nolukeno lwaanona “omolwohole yaKalunga”. Okwa popi kutya opwa li yamwe mboka ya ningi oonkambadhala dhokupatitha osenda ye omolwuuyogoki, ashike oonkambadhala dhawo odha ponyo.

IIKWATHITHO YELONGO
Kuku Shilongo okwi indile ekwatho opo a tungilwe oongulusikola posenda ye opo aanona ya vule okupewa elongo. Okwa popi kutya osenda ye oya pumbwa wo uundjugo, iikulya nominambo dhaanona. Okwa popi kutya osenda ye oyi li mompumbwe yaalongi, iikwathitho yelongo osho wo ehala lyi li pamuthika gu li nawa.

Maanona mboka ye li kohi yetonatelo lyakuku Shilongo omwa kwatelwa Immanuel Amadhila ngoka e ya mo mo2015 nongashingeyi oku na omimvo 18, nokwa valwa nuunkundi momagulu ge. Oha vulu owala okwi inyenga nokatemba kaanuulema.

Amadhila okuli oshitopolwa shaayeelele yomomukunda Onkaankaa moshitopolwa shaMusati, ishewe ina enda nale mosikola omolwuulema we.

Ashike nando ongaaka, osenda yakuku Shilongo, oya kwathela Amadhila. Okwa pandula noonkondo okupopya kutya kuku Shilongo okwa li a tokola okulongitha uunongo we opo e mu longe okulesha nokushanga, naashoka oshe egulula omiyelo dhelongo nokutseya oshindji nonande kali eshi ngele onakamona ompito ndjoka monkalamwenyo ye. Okwa popi kutya kuku Shilongo okwe mu longa okulesha nokushanga.

Pauyelele wa zi kukuku Shilongo, Amadhila ota vulu okuya kosikola yaantu mboka ye na omaulema tayi ithanwa Eluwa Special School, mOngwediva.

Ashike nando ongaaka, okwa li a tindwa kosikola ndjoka omolwonkalo ye kutya oha pumbwa okusilwa oshimpwiyu shominambo ishewe iha vulu okwi iyoga yemwene.

Nonande oku na omagano, Amadhila onkene a taalelwa komashongo, molwashoka ke na naanaa ngoka ha vulu oku mu kwathela uuna a pumbwa okwiiwathela.

“Onda hala okuya kosikola ngaashi naanaa aanona yalwe mboka handi mono esiku kehe ye li momizalo dhosikola. Ondi na ondjodhi yokuninga omulongi, ashike inandi enda nale mosikola,” osho Amadhila a popi ngaaka, nokwa gwedha po kutya okwa hala oku ka ninga omulongisikola mu limwe lyomomasiku, molwashoka okuhole aanasikola.

Amadhila oha vulu okulesha nokushanga elaka lyOshiingilisa nOshiwambo.
Omutonateli gwawo okwa koleke kutya Amadhila oha lesha nokushanga shili.

Amadhila ina tsakanena nale natate gwe, nokuwete kutya ngiika he ina hala oku mu mona omolwuulema mboka e na. He okwa popya ashike naye mongodhi, ashike ita dhumbulukwa nokuli kutya uunake lwa hugunina ya popya naye.
Tate gwe okwe mu lombwela kutya okwa kala mOvenduka.

Amadhila oti indile kwaamboka taya vulu opo ya kwathele mokutungitha po oongulusikola posenda yakuku Shilongo opo a vule okutameka osikola pambelewa opamwe nooyakwawo mboka ye li mosenda ndjoka.

Kuku Shilongo okwa popi kutya oha humbata Amadhila kombunda nokwe mu tala ko ongomwana. Okwa popi kutya nonande oyendji yomaanona mboka haya zi mosenda ye ohaya pewa okashona kaanuulema okuza kepangelo, onkene e na okugwedha po noshimaliwa shomondjato ye opo a vule okugwanitha po oompumbwe dhaanona ye.

KAPU NA OMAGUMBO GAANUULEMA
Omupopiliko gUuministili wUuthikepamwe, Ekondjitho lyOluhepo nOnkalonawa Lucas Haufiku okwa popi kutya uuministili owa yakula iiningwanima yaavali mboka ya fadhukapo aanona yawo omolwuulema, nonande ongaaka okwa popi kutya iiningwanima mbyoka oya pumba.

“Okuthiga po aantu molwashoka oye na omaulema kashi shi naanaa oshinima shi igalala, nohashi ningwa poompito dhimwe. Kandi na omwaalu kondandalunde opo ndi kupe uuyelele wothaathaa. Kutya nee oshipotha shomuntu thigwa po shimwe, ohashi kala wo tashi tulitha omutse kepepe nohashi pumbwa okuyapukilwa pamukalo gu li nawa,” osho a popi ngaaka.

Haufiku okwa popi kutya uuministili ihawu gandja omalukalwa gegameno lyaantu mboka ye na omaulema. Ohawu gandja owala eyambidhidho nomalukalwa koonakuninga iihakanwa mboka ye li moshiponga, ngaashi mboka ye li miikumungu yomahepeko gomomagumbo osho wo omakwatombambyona.

“Omayakulo ngoka inaga patela pondje aantu mboka ye na omaulema, ashike oge li le po oohandimwe ayehe mboka ye li moshiponga notaya pumbwa egameno,” osho a popi ngaaka.

Okwa popi kutya okuthiga po aanona ohashi vulu okwe eta mboka ye na oshinakugwanithwa ya katukilwa onkatu yopaveta.

In an age of information overload, Sunrise is The Namibian’s morning briefing, delivered at 6h00 from Monday to Friday. It offers a curated rundown of the most important stories from the past 24 hours – occasionally with a light, witty touch. It’s an essential way to stay informed. Subscribe and join our newsletter community.

AI placeholder

The Namibian uses AI tools to assist with improved quality, accuracy and efficiency, while maintaining editorial oversight and journalistic integrity.

Stay informed with The Namibian – your source for credible journalism. Get in-depth reporting and opinions for only N$85 a month. Invest in journalism, invest in democracy –
Subscribe Now!


Latest News