E INEKELO lyaanasikola konyala ye li 16 000 mboka ya ndopa ondondo ontimulongo (Grade 10), olya gu pevi sho uuministeli wElongo wa shuna omutse molukwe kombinga yetokolo ndyoka wa ningile kutya aanasikola mboka naya endulule miipundi.
Omunambelewa muunimisteli wElongo Alfred Ilukena okwa tumu omukanda kAakuluntu yelongo miitopolwa ayihe moshilongo mEtitano lya zi ko, moka a popya kutya “molwashoka kapu na omahala ga gwana nosho wo iilongitho, omunona ota ka pitikwa owala okweendulula ondondo ontimulongo ngele opu na ehala mosikola yontumba”. “Nomolwashoka, omilandu dhoka dha kala nokulandulwa odhi li ngaashi dha kala oomvula odhindji dha zi ko, ina pu lunduluka nando osha, nondhi na nee okulandulwa: Inapu lunduluka nando osha moshinima shika,” Ilukena ta popi ngaaka momukanda ngoka.Oshinima shika otashi patathana netseyitho ndyoka lya ningwa kOministeli yElongo Nangolo Mbumba omasiku ga zi ko kutya aanasikola mboka ya ndopa ondondo ontimulongo (Grade 10) otaya vulu okugalukila koosikola nokweendulula miipundi.Etokolo netseyitho ndyoka, olya li lya taambiwa ko kengano lyaanasikola lyopashigwana lyedhina Namibia National Students Organisation (Nanso) nosho wo kewawa lyAagundjuka moSwapo nenge tutye Swapo Party Youth League (SPYL), mboka ya li ya hokolola etokolo ndyoka kutya oshinima oshiwanawa, noshi li eyamukulo komashongo ogendji ngoka ga taalela Aanamibia.Nanso okwa li a ithana oshigongi shomeendelelo ongulohi yEtiyali opo ya kundathane etokolo ndika lyEpangelo.”Inatu nyanyukilwa omushangwa ngoka gwa tuminwa kaawiliki yElongo,” Amushanga-Ndjayi gwa Nanso Neville Andre Itope ta popi ngaaka.Ehangano ndika lyaanasikola inali mona omushangwa ngoka okuza kUuministeli wElongo, ashike olya mono omushangwa ngoka okuzilila koonzo dhilwe.Oshigongi shoka ya li ya ningi ongulohi yEtiyali, osha li tashi kundathana nkene ye na okuyamukula komushangwa ngoka sha kwatelamo wo nokumonathana na Minista Mbumba.Ilukena ta ti euveko ndyoka kutya aanasikola ayehe mboka ya ndopa ondondo ontimulongo otaya vulu okweendulula, olya puka nUuministeli wElongo otau kambadhala okukonga eyamukulo ndyoka talu vulu okukandula po omukundu nguka.”Aanasikola ayehe mboka taya kongo omahala gokweendulula miipundi shi ikwatela ketseyitho nenge tutye ketokolo ndyoka lya ningwa omasiku ga zi ko, naya kambadhale okuya ku Namcol oko ya taambwe ngaashi naanaa sha kala oomvula dha zi ko.”Uuministeli otau longelekumwe na Namcol opo ku gwedhelwe oontundi dhaanasikola mboka ya ndopa ondondo ontimulongo – unene tuu ku ningwe oontundi lu tatu pethimbo lyomafudho gokomumvo opo aanasikola mboka ya longwe,” Ilukena ta popi.Etokolo lya hugunina lyuuministeli moshinima shika, inali taambiwa ko nawa ku yamwe.”Oshinima shika otashi ulike kutya Epangelo na Swapo, iikondo ya yoolokathana.Etseyitho ndyoka lya li lya ningwa petameko, olya li lya ningwa patokolo lyoSwapo, omanga onkalo ndjoka yi li po lela, itayi tsukumwe noshinima shika.”Oya puka moshinima shika,” omukuluntuwiliki gwehangano lyuuthemba womuntu nenge tutye National Society for Human Rights (NSHR), Phil ya Nangoloh ta popi ngaaka.Konayala aanasikola ye li 16 631 oya li ye na einekelo okushuna miipundi konima sho ya li ya ndopa ondondo ontimulongo omumvo gwa zi ko.Ngashiingeyi aanasikola mboka oye li metsitsiya noya thigwa owala noompito mbali – ngele otaye ki ishangitha na Namcol nenge otaya ka konga iilonga.kuyele aakuluntusikola yamwe oya li ya popi kutya oya thiminikwa konkalo okutaamba aanasikola mboka moosikola ndhoka dha udha nale – shoka wo tashi ka etela aalongisikola uupyakadhi mokulonga.Aakuluntusikola mboka taya popi inaya mona elondodho lya sha omanga inaku ningwa etseyitho ndyoka lyotango, oya li ya lombwele The Namibian kutya oya li ya kumwa sho ya uvu etseyitho ndika tali ningwa mOtelevisi yOpashigwana.”Nomolwashoka, omilandu dhoka dha kala nokulandulwa odhi li ngaashi dha kala oomvula odhindji dha zi ko, ina pu lunduluka nando osha, nondhi na nee okulandulwa: Inapu lunduluka nando osha moshinima shika,” Ilukena ta popi ngaaka momukanda ngoka.Oshinima shika otashi patathana netseyitho ndyoka lya ningwa kOministeli yElongo Nangolo Mbumba omasiku ga zi ko kutya aanasikola mboka ya ndopa ondondo ontimulongo (Grade 10) otaya vulu okugalukila koosikola nokweendulula miipundi.Etokolo netseyitho ndyoka, olya li lya taambiwa ko kengano lyaanasikola lyopashigwana lyedhina Namibia National Students Organisation (Nanso) nosho wo kewawa lyAagundjuka moSwapo nenge tutye Swapo Party Youth League (SPYL), mboka ya li ya hokolola etokolo ndyoka kutya oshinima oshiwanawa, noshi li eyamukulo komashongo ogendji ngoka ga taalela Aanamibia.Nanso okwa li a ithana oshigongi shomeendelelo ongulohi yEtiyali opo ya kundathane etokolo ndika lyEpangelo.”Inatu nyanyukilwa omushangwa ngoka gwa tuminwa kaawiliki yElongo,” Amushanga-Ndjayi gwa Nanso Neville Andre Itope ta popi ngaaka.Ehangano ndika lyaanasikola inali mona omushangwa ngoka okuza kUuministeli wElongo, ashike olya mono omushangwa ngoka okuzilila koonzo dhilwe.Oshigongi shoka ya li ya ningi ongulohi yEtiyali, osha li tashi kundathana nkene ye na okuyamukula komushangwa ngoka sha kwatelamo wo nokumonathana na Minista Mbumba.Ilukena ta ti euveko ndyoka kutya aanasikola ayehe mboka ya ndopa ondondo ontimulongo otaya vulu okweendulula, olya puka nUuministeli wElongo otau kambadhala okukonga eyamukulo ndyoka talu vulu okukandula po omukundu nguka.”Aanasikola ayehe mboka taya kongo omahala gokweendulula miipundi shi ikwatela ketseyitho nenge tutye ketokolo ndyoka lya ningwa omasiku ga zi ko, naya kambadhale okuya ku Namcol oko ya taambwe ngaashi naanaa sha kala oomvula dha zi ko.”Uuministeli otau longelekumwe na Namcol opo ku gwedhelwe oontundi dhaanasikola mboka ya ndopa ondondo ontimulongo – unene tuu ku ningwe oontundi lu tatu pethimbo lyomafudho gokomumvo opo aanasikola mboka ya longwe,” Ilukena ta popi.Etokolo lya hugunina lyuuministeli moshinima shika, inali taambiwa ko nawa ku yamwe. “Oshinima shika otashi ulike kutya Epangelo na Swapo, iikondo ya yoolokathana.Etseyitho ndyoka lya li lya ningwa petameko, olya li lya ningwa patokolo lyoSwapo, omanga onkalo ndjoka yi li po lela, itayi tsukumwe noshinima shika.”Oya puka moshinima shika,” omukuluntuwiliki gwehangano lyuuthemba womuntu nenge tutye National Society for Human Rights (NSHR), Phil ya Nangoloh ta popi ngaaka.Konayala aanasikola ye li 16 631 oya li ye na einekelo okushuna miipundi konima sho ya li ya ndopa ondondo ontimulongo omumvo gwa zi ko. Ngashiingeyi aanasikola mboka oye li metsitsiya noya thigwa owala noompito mbali – ngele otaye ki ishangitha na Namcol nenge otaya ka konga iilonga.kuyele aakuluntusikola yamwe oya li ya popi kutya oya thiminikwa konkalo okutaamba aanasikola mboka moosikola ndhoka dha udha nale – shoka wo tashi ka etela aalongisikola uupyakadhi mokulonga.Aakuluntusikola mboka taya popi inaya mona elondodho lya sha omanga inaku ningwa etseyitho ndyoka lyotango, oya li ya lombwele The Namibian kutya oya li ya kumwa sho ya uvu etseyitho ndika tali ningwa mOtelevisi yOpashigwana.
In an age of information overload, Sunrise is The Namibian’s morning briefing, delivered at 6h00 from Monday to Friday. It offers a curated rundown of the most important stories from the past 24 hours – occasionally with a light, witty touch. It’s an essential way to stay informed. Subscribe and join our newsletter community.
The Namibian uses AI tools to assist with improved quality, accuracy and efficiency, while maintaining editorial oversight and journalistic integrity.
Stay informed with The Namibian – your source for credible journalism. Get in-depth reporting and opinions for
only N$85 a month. Invest in journalism, invest in democracy –
Subscribe Now!






