YAMWE yomaanapolitika naanambelewa aakuluntu mepangelo oya yile kombaanga yokukwathela aanangeshefa aashona noyopokati, SME Bank, ya ka konga omikuli dha yooloka.
Embo lyomikulu dhombaanga yo-SME, ndjoka ya gwililwa po ngashingeyi komikundu, otali holola kutya omikuli dhoshimaliwa sha pitilila poomiliyona N$200 inadhi shunithwa, manga dhimwe dha gandjwa pwaa na eshilipaleko lya gwana.
Yimwe yomiilyo iikulu yewilikongundu lyombaanga yo-SME nayo oya kutha oongunga mombaanga ndjoka, mushoka yamwe taa ithana kutya ohawala yaayehe.
Pamishangwa ndhoka twa ‘ti meho’, ngoka a li nale omunashipundi gwewilikongundu lyombaanga yo-SME noku li ngashingeyi omukuluntuwiliki gwoshikondo shiipambele yomupresidente, omusamane Frans Kapofi, gumwe gwomoonakukutha omikuli tadhi ende okanamundonda mokushunitha.
Kapofi, ngoka a li omunashipundi gwewilikongundu lyombaanga ndjoka okuza mo2012 sigo omo2015, sho i inekelelwa oshikondo shiipambele yomupresidente, okwa pelwe N$700 000, ongomukuli, muJuni 2014 opo a ka lande iilongitho yokofaalama ye.
Pamambo gombaanga, omukuli gwe ogu li mokati komikuli ndhoka ombaanga yaa shi lela ngele otadhi shunithwa (dhi ihwa po).
Kapofi okwa li a koleke omukuli gwe konzonkundana ndjika oshiwike sha zi ko, ihe okwa ti ka li shi epuko lye shoo ombaanga inayi mu pula eshilipaleko.
“Inandi pulwa nando ndi gandje shoka tashi kalele po omukuli ngoka. Ngiika pamwe oshoo ongame nda li omunashipundi gwewilikongundu lyo-SME Bank pethimbo ndyoka,” Kapofi ta ti.
Okwa gwedha po kutya ngele okwa si nena, omaliko ge, ngoka ta ti oya shayina ayehe nomukadhi, otaga vulu okufutila po omukuli ngoka.
Okwa zimine wo kutya opu na ethimbo limwe a li ina futa oshimaliwa shokushunitha oongunga ndhoka, ta gwedha po kutya kehe omwedhi oha futu N$16 000.
Pamishangwa dhepangelo, ominista, ano omukuluntuwiliki gwoshikondo oshinene shepangelo, oku na ondjambi yi thike pomiliyona N$1 komumvo, mwa kwatelwa omauwanawa galwe.
Esau Mbako, omunambelewa omukuluntu mombelewa yomukuluntuwiliki gwoshikondo shiimaliwa moshilongo, naye gumwe gwomaakwanepangelo naahona yombaanga mboka ya pewa omikuli kombaanga yo-SME. Omunashipundi gwewilikongundu lyo-SME Bank, ndyoka lya tidhwa miilonga omathimbo ngaka, George Simataa, okwa ti okwa pewa omukuli gwoomiliyona N$5, ihe oshimaliwa ine ke shi tala ko manga.
Pamishangwa, Mbako okwa pelwe N$700 000 muDsesemba 2015.
Omukuli gwaMbako nagwo ogwa fa gwa Kapofi, kagu na eshilipaleko lyolela.
Mbako okwa li a tseyithile onzonkundana ndjika mEtine lyoshiwike sha zi ko kutya okwa li a pula N$700 000 opo a lande ohauto yoToyota Land Cruizer yokulongitha paumwene.
Okwa popi wo kutya omukuli ote gu shunitha, ihe ke shi kutya omolwashike inagu shilipalekwa, molwashoka okwa gandja kehe shoka a pulwa, mwa kwatelwa eshilipaleko lyohauto ye.
Esiku olyo tuu ndyoka, mEtine lya zi ko, Simataa naye okwa li a koleke konzonkundana ndjika kutya okwa pewa omukuli, a li e gu indile shi na sha nofaalama ye, ta ti ogwa kolekwa ihe inagu gandjwa manga, molwashoka okwa tegelelwa ku potokononwe iinima yimwe.
“Kokutya ngele natango opo ngaa gu li, otandi ti eeno, molwashoka kapu na ngoka a tseyithila ndje kutya itagu kolekwa we, ngele opu na sha,” Simataa ta ti, ta gwedha po kutya okwi ipyakidhila nokugwanitha po ashike shoka a pulwa.
Simataa okwa yolo sho a lombwelwa kutya okwa pula omukuli nelalakano lyokuyambula po ofaalama ye, ndjoka taku hokololwa kutya oyi li nale pomuthika gwopombanda.
“Omukuli kagwa li gwokuyambula po ofaalama, ihe ogwofaalama yoondjuhwa. Ya pula ye ku pe ethaneko lyongeshefa yandje,” Simataa ta gwedha po.
Milka Mungunda, oshilyo oshikulu shewilikongundu lyo-SME Bank, okwa koleke konzonkundana ndjika kutya okwa kuthile oshimaliwa shi vule pushoka shi li kolekenenga ye, e ke shi talele kombaanga yo-SME, ihe ina yelitha kutya oshithike peni nenge a holole kutya ote shi shunitha muule wethimbo li thike peni.
Nando ongaaka, Mungunda okwa popi kutya okwi ipyakidhila nokushunitha oshimaliwa shoka.
Onzonkundana ndjika inayi mona mo edhina lye momusholondondo gwomadhina ngoka ge li membo lyoongunga lyombaanga yo-SME, ihe etokolo lye nolyaawiliki ooyakwawo yombaanga lyokukutha omikuli mombaanga olya limbilika yamwe, nokwi ikwatwa kutya aawiliki yombaanga oya fa taa ningilwa pondhopi mokupewa omikuli.
Ngashingeyi Mungunda oye omukuluntuwiliki gwehangano lyoSocial Security, ndyoka taku hokolwa kutya olya pungulile oomiliyona N$150 mombaanga yo-SME omvula ya zi ko.
Pamishangwa dhompangu, omunashipundi gwewilikongundu lyehangano lyoSocial Security okwa holola kutya opwa li okwaatsakumwe kombinga yepungulo ndyoka, kutya olya fa inali kolekwa naanaa nawa.
Nando ongaaka, Mungunda okwa ndjike oonyala mevi kutya omilandu adhihe odha landulwa mokumbaanga oshimaliwa shehangano mombaanga ndjoka ya gwililwa po komikundu.
Ombaanga ndjoka oya li hayi lopota kuye. Mbango oye a li omunambelewa omukuluntu gwoponto yaGeingob pethimbo a li ominista yiipindi.
Ina landula Geingob sho a ningi oministeli onkuluntu mo2012, ihe okwa kala koshikondo shiipindi, a kala ta kwathele omukuluntuwiliki gwoshikondo shoka pethimbo ndyoka, omusamane Calle Schlettwein.
Ngashingeyi Mbako naSchlettwein otaa longele oshikondo shiimaliwa.
In an age of information overload, Sunrise is The Namibian’s morning briefing, delivered at 6h00 from Monday to Friday. It offers a curated rundown of the most important stories from the past 24 hours – occasionally with a light, witty touch. It’s an essential way to stay informed. Subscribe and join our newsletter community.
The Namibian uses AI tools to assist with improved quality, accuracy and efficiency, while maintaining editorial oversight and journalistic integrity.
Stay informed with The Namibian – your source for credible journalism. Get in-depth reporting and opinions for
only N$85 a month. Invest in journalism, invest in democracy –
Subscribe Now!





