Full Story

20.03.2013

Namibia naBritain itaya tsu kumwe moshinima shaMandume yaNdemufayo

EKWATATHANO lyopaudiplomate olya fa lya li naanaa nawa pokati kaNamibia naBritain sha zi mpono sho omupresidende Hifikepunye Pohamba indile ku galulwe omutse gwohamba Mandume yaNdemufayo.

Sho a li a popi kuyele omwedhi nguno pedhimbuluko lyeso lyohamba Mandume yaNdemufayo pombala pOmhedi, Pohamba okwa ti sigo okeluwa ndino kapu shiwike kutya omutse gwohamba yawo ogu li peni nokwa ti aaIingilisa naya fatulule kutya omutse gwohamba yawo openi gu li.
Eindilo ndino lya  ningwa komupresidende Pohamba aaIingilisa inaye li kutha ko nawa nombelewa nomunambelewa moBritish High Commission moNamibia,Marianne Young okwa komenda kwaashono tati aaIingilisa kaye na mo sha meso lyaNdemufayo.
Marianne Young okwa ti uukwashili wopandjokonona otawu holola kutya Mandume yaNdemufayo okwa dhipagwa komatanga gaSouth Africa shaashi South Africa oye a li ta pangele South West Africa shono she ke ya nawa sho League of Nations e ya mo.
 Eyamukulo lyaYoung olya geyitha amushanga muuministeli wiinima yopondje Veiccoh Nghiwete nohela okwa ti omukalo mono Young a komenda nokuninga omakonakono mekano lyomutse gwaMandume kagu li nawa. Nghiwete ota popi kutya Young ine shi enda nawa paudiplomate shaashi tango okwa nyola ombapila yu ukilila omupresidende Pohamba ta gandja omaiuvo ge kehokololo ndyono tali popi omatanga gaaIingilisa moNamibia 1917 osho wo ekano lyomutse gwohamba yAakwanyama Mandume Ndeulikufa yaNdemufayo. Shino Veiccoh Nghiwete ke shi uvite ko shaashi paudiplomate  shino osha li shi na okupitila muuministel wiinima yopondje manga ina wu ya wu ukilila komupresidende Pohamba.
Eindilo lyapresidende Pohamba kaalongwantu ya ninge omakonakono kutya omutse gwaMandume Ndeulikufa yaNdemufayo ogu li peni oshi li mondjila nosha mpangopala, Nghiwete tati ngaaka.
Okwi itaalwa kutya Mandume yaNdemufayo okwa sile molugodhi pomukunda gwedhina Oihole poAngola sho iyaha mu6 Febuluali 1917 mokuyanda a kwatwe po komatanga gaakolonyeki. “Aaingilisa naye tu tseyithile mpa pu na omutse gwohamba Mandume shino ka shi shi owala eindilo ndele epuloindilompumbwe”, Pohamba tati ngaaka pethimbo lyedhimbuluko lyeso lyaMandume pOmhedi. Omupresidende okwa thaneke wo opo mbono ye na omutse gwohamba Mandume ye gu gandje ongele okepangelo lyAngola nenge lyaNamibia. “otu li mpano nena tatu gandja esimaneko nethigululwahokololo lyependa ohamba Mandume yaNdemufayo ngono a sile molugodhi ta lwitha omatanga gaakolonyeki gi imanga kumwe gaaIingilisa naaPutu pOihole oomvula 96 dha piti.
Nghiwete oku uvithwa nayi kuMarianne Young shaashi ina landula omilandu ndhoka dhi li moVienna Convention kutya iilonga yopaunadiplomate aluhe nayi pite muuministeli wiinima yopondje shono Young a ndopa oku shi ninga nokwa shanga ontumwafo yu ukilila komupresidende Pohamba. Veiccoh Nghiwete okwa ti epuloindilompumbwe lya ningwa komupresidende Hifikepunye Pohamba opo aalongwantu ya ninge omakonakono ge na sha naampono pu na omutse gwohamba Mandume. Veiccoh Nghiwete okwa ka pu na uukwashili kutya omutse ngono gwa galulilwe nokufumvikwan pooha nondjila yokolutenda ogwohamba Mandume yaNdemufayo shili.
Veiccoh okwa ti eindilo lyomupresidende Pohamba oli li mondjila  na ka li na okweekelwahi pamukalo inaa gu taambiwa ko noonkondo.
Nghiwete okwe ekelehi kokule omapopyo gaMarianne Young naatseyinawa yondjokonona kwaashono tati omutse gwi ile mOvenduka ogwohamba kwa li yUukwanyama Mandume Ndeulikufa yaNdemufayo shaashi uushili kawu po ngaa lela.


Click To Download Results