Full Story

20.07.2012

Ooveta dhoondjokana dhanika uukwamuhoko otadhi talululwa

OSHIKONDO shIikwagumbo osha tameka oku lundulula noku kuthapo oveta yokatongo ndjoka ya li yuutha kutya oondjokana adhihe pokati kaaluudhe yomevi lyaayehe ya kala konima yomusinda omutiligane odha dhikwapo, pondje yeliko lili mumwe.

Oveta ha yi takumwa taku tiwa Native Administration Proclamation 15 of 1928, oyo yina omautho kombinga yoondjokana pokati kaaluudhe yokuumbangalantu miitopolwa yuupolisi nenge mboka ye li kuumbangalantu womusinda omutiligane. Oshikondo shika osha ningi omatseyitho oshiwike shika  shuukitha moshigwana  tashi kongo iiyetwapo okushangapo omathaneko omape kombinga yaasita noshowo aanambelewa mboka haya hokanitha moshilongo. Aanambelewa moshikondo shoka oya ti otaya ka gandja uuyelele owundji koshinima shika komasiku gokomeho kiikundaneki.
Pamautho goveta ndjoka yewiliko lyaavalelwamo yomumvo 1928 ota ga ti oondjokana adhihe pokati kaaluudhe yeli muumbangalantu womusinda omutiligane dha hokanithwa konima yesiku 1 Auguste 1950 odha talika ko dhili kondje yeliko lili mumwe, kakele shila ngele opwa ningwa elongekidho lilwe omanga ondjokana ndjoka inaa yi kolekwa.Oondjokana dhilwe odha talikako dheliko lili mumwe kakele shila ngele opwa adhika pwa ningwa euvathano omanga ondjokana inaayi kolekwa, pahapu dhomukwatakanithi enasha  nomapekapeko guukashike kookantu, gwo Legal Assistance Centre,[LAC], Dianne Hubbard.
Okwa lombwele oThe Namibian kutya opena omathaneko goku lundulula ooveta dhoondjokana dhopahedhi, eliko lyomondjokana, ehengathano nuuthiga, go omalundululothaneko ngaka ota ga ka kundathanwa poshigongiilonga sha longekidhwa koKommissi yokutalulula oompango oshiwike tashiya. Hubbard okwa ti ngele omalundululo ngaka oga ziminwa, nena ngaka ota ga ka fala mekuthepo lyoveta ndjoka yo Native Administration Proclamation.
LAC okwa  pandula ethaneko ndika okushitalela monkalo ndjoka kutya Namibia ina etapo ooveta odhindji dhina sha nofamilia. LAC okwi itaala kutya shika otashi ka kuthapo oompango oonkulu dho odha nika okatongo.Hubbard okwa ti omautho gamwe goveta yaavalelwamo ogena omaityo ga yooloka moshinima shuuthiga shiikwatelela komuhoko gwomuntu.
Okwa ti LAC oya gandja omathaneko ku LRDC okweetapo omautho omape kombinga yeliko lyomondjokana, go ngaka inaga kankamekelwa komuhoko gwomuntu nenge kolwaala lwe nenge mpoka a kala. Omusita Hansie Beukes gwegongalo lya Faith Reformed Baptist Church mo Khomasdal, okwa ti opena woo oveta yimwe yethimbo lyuukoloni  ndjoka ya li yuutha kutya aaluudhe oyena oku hokana ashike aanandjokana ya za momihoko dhawo.
Okwa ti oveta ndjika oyili natango miilonga.Okwa ti oveta ndjoka onkulu ya South Africa yo konima yuukoloni yomumvo 1963, oya li woo ya longithwa moshilongo muka, oveta ndjika natango inayi kuthwapo. Beukes okwa ti epangelo olina oku ningapo sha, oshoka ngele hasho nena oveta ndjoka oyili natango miilonga.Omusita eli moshipundi shevululuko, Ngeno Nakamhela  okwa ti osha yela kutya ooveta ndhoka odha li dha ningwa okukeelela oondjokana pokati kaaluudhe naatiligane.
 Beukes okwa ti oveta ndjoka oya li woo ya tongola aaluudhe unene tu sho ya li ya ithana aantu mbaka aa Bantu, noye ya tala ishewe ya yooloka pamihoko dhawo ongo aaAfrica. Oveta ndjoka oya li woo yina omautho nkene aantu yena oku hokanithwa opo pu yandwe aantu yezimo limwe yiihokane.


Cycling Safety Awareness Campaign