Muni mOtjiwarongo otaka humitha komeho omalukanda moka

NONANDO aakalimo yomomalukanda ngaashi oDRC naTsaraxa-aibes mOtjiwarongo taya nyenyeta kutya omahumokomeho ka ge li naanaa nawa komidhingoloko dhawo hono, muni gwawo okwe ya kwashilipaleke kutya opu na omalongekidho ya tungilwe oondjila, uundjugo nokwe e ta mo omeya momalukanda ngoka.

Moses Gubeb, omunamimvo 76 nokuli ha kwata openzela yaakulupe ngono kwa kundanekwa nokuli a kala polukanda lwaTsaraxa-aibes uule womimvo dhi vule pomulongo okwa ti aantu oya kanitha lela einekelo mumuni gwawo gwaTjiwarongo. “Etompelo tu li mpano osho kaa tu na we mpoka tatu kala. Ndino egumbo lyetu, ashike ngashingeyi otatu lombwelwa anuwa otu li mpaka shaa li paveta.
Otatu ihumbatelwa twa fa iinamwenyo. Ka tu na uundjugo, uupomba womeya owu li kokule noonkondo nongele kamwe ka teka ohatu kala lela omasiku twaa na omeya nenge twe ende iinano oku ka konga omeya”, Gubeb a tumbula ndhoka. “Oshike ano itaa tu talwa ko twa simana? Osho tse aakwanaluhepo nenge omolwashike ano? Gubeb a pula ngaaka a hala lela okuyelithilwa.
Maria Awene ngono kwa kundanwa a zile kOnooli yoshilongo shino nelalakano lyokumona iilonga nokundjeka po onkalo ye okwa ti molwashoka ye ina longwa ota kongo ashike iilonga kehe mbyoka tayi vulu oku mu tulila omboloto poshitaafula. “Iilonga oya pumba mOtjiwarongo muka nonkene nda tokola ashike ndi tameke okulanditha Ombike, Otombo osho wo ngaa iipumbiwa yakehe siku ngaashi osuuka, uusekeleta nuupalwa opo ndi vule okwi imonena mo sha. Ashike sho hashe e ta mo iimaliwa oyindji “Otombo”, Maria Awene a yelitha ngaaka. Okwa kala anuwa mehala inaa li nika nando uuyogoki nolya talika ko naanaa lyaa na egameno kaakiintu osho wo kaanona. Awene okwa ti ohe ende lela oshinano ngele te ki ikwathela shaashi molukanda lwawo moka ka mu na uundjugo. “Onda za kOmungwelume koshitopolwa shEenhana nondi li ndi na einekelo nomukumo ndi ye konkalamwenyo yi li hwepo kOtjiwarongo ashike otwa ashike twa wetike kumuni gwomOtjiwarongo tuu muka. Aanona yetu ohaya hupu ashike kesilohenda lyaKalunga, oshoka omuntu ito vulu naanaa okuhupa monkalo yaa na uuyogoki ngaashi ndjika tu li muyo. Ohatu gandja ngaa omakemo getu ashike sho haya ningi okwi ithana ashike iigongi noku tu ningila omauvaneko giinima iiwanawa lela mbyoka ihaayi thiki. Tse otatu pula ashike iinima yanathangwa ngaashi uundjugo nomeya”, Awene a tumbula ndhoka konkalo ndjoka ye li muyo. Lydia !Ubuseb okwa ti ye onkalo yomoDRC okwe yi nyanyukilwa ashike shaashi omeya, olusheno nuundjugo otaye e ta ashike omikundu odhindji oshoka ka ye na anuwa iimaliwa okufutila ayih mbyoka. Lydia okwa tsikile wo a ti mboka yu uvite oye na iimaliwa nayi inyengele komahala hoka ku li nawa ku na omeya nuundjugo.
Agatha Mweti e na sha nomahumithokomeho mumuni gwaTjiwarongo okwa yelitha kutya muni ota  longo omikundu ndhoka nota kongo oshimaliwa okugwanitha po mbyoka. “Shika otashi pula ethimbo nomikundu otadhi longwa mo nodhi shiwike. Omukundu ogu li ashike mpano kutya otatu kongo oonzo dhoku tu pa oshimaliwa ashike otu na ngaa omalongekidho okuza pugatano sigo omulongo okwe e ta pandondo omalukanda ngoka itaage ki inyengithwa nando okashona.
Otwa hala okutunga oondjila, uundjugo nokuhumitha komeho omidhingoloko ndhoka ashike naku dhimbulukiwe kutya komalukanda ngaashi lwoDRC naTsaraxa-aibes aantu ohaayi ko owala shaa li paveta nokomidhingoloko nee dhimwe hoka itaku vulu okutungwa oondjila nokulongelwa nawa yilwe, Mweti a yelitha ngaaka. Mweti okwa tsikile wo nokuyelitha kutya aantu yokomalukanda oya pumbwa okwi ishangitha nawa pamilandu naashino otashi ti nee aantu oye na okukala yi ilongekidhila iifuta yomeya osho wo yolusheno nepulo enene li li po olyo nee ndyono ngele tuu kehe gumwe hoka otaka vula tuu okugandja iifuta mbyoka, Agatha Mweti a gandja omayele mwaambyoka.
Okwa kundanekwa komalukanda hoka ku na uupomba wa adha pomilongo ntano nuutatu (uupomba 53) hawu longithwa komagumbo ge thike pomathele gahamano (komagumbo 600), ku na aakalimo mboka ye na uukalata womeya wa adha peyovi nomathele ge li gahetatu (aakalimo ye na uukalata womeya wu li 1800) osho wo ooplota dhi thike pomayovi gaali omathele gahetatu nomilongo ntano(ooplota dhi li 2850).

---