Oshiwambo News
Omulandu gwehumokomeho komikunda moparliamende
OMINISTA yOmalelo giitopolwa, iilando, Omagumbo neyokomeho lyokomikunda, Jerry Ekandjo okwa tula omulandu gwopashigwana gweyokomeho lyokomikunda moparliamende oshiwike shayi.
Omulandu nguka otagu lalakanene oku hwepopeka onkalamwenyo yaantu yomomikunda. Otagu kala olamba yoku minikila aafali yeyokomeho momikunda opo ya ende ondjila yili nawa yuuthike pamwe nota yi tsikile mokuhumitha komeho iitopolwa mbyoka.
Otagu kala ogwo omukanka gwomulandu gwopashigwana nondungedhiladhilo noshowo onkatu ndjoka tayi katukwa oku tala iinima mbyoka inaa yi vula oku longwa nayo pa ikondo ya yooloka.Ekandjo okwa ti kapena iimaliwa ya gwedhwapo oku tula omulandu nguka miilonga ndele shoka tashi ningwa ooshoka kutya oonzo ndhoka dhi lipo nale odho tadhi longithwa oku gandjwa kooprograma ndhoka.
Omulekeneno guulethimbo ogwo tagu ka longithwa oku kwathela meyokomeho lyiitopolwa omanga iimaliwa ya hupako ota yi ka kongwa okuza moshikondo shopaumwene, melongelokumwe lyepangelo noshikondo shopaumwene, noshowo okuza komalutu gepangelo, kaakwashigwana oohandimwe, nokaagandji yooshali. Pauyelele wiizemo yomayalulo gopashigwana gomumvo 201, oopersenda 58 dhaantu ya Namibia odha kala momikunda. Omanga pamayalulo gomumvo 2001 konyala ooperesenda dhili 68 odho dha li momikunda nomeyalulo lyomumvo 1991 mboka ya li aanamikunda oya li pooperesenda 72. Shika Ekandjo okwa ti otashi ulike kutya opena eyopombanda maantu ya Namibia taya tembukile kiilando nokuthigapo omikunda.
Omayalulo ngoka oga ulike woo kutya ooperesenda 99 dhevi olili momikunda, noshigwana shaamoka oshili ooperesenda 82, hashi hupu mokulonga omapya nokulitha iimuna.Omayalulo oga ulike kutya oshigwana shokomikunda osha hepa ngele tashi ya kiiyemo, noshowo koompito dhiilonga, nomayakulo galwe gepangelo.Ishewe aakwashigwana oyo tuu mboka ota ku tiwa oha ya futu oshindji omolwa omayakulo ngoka gesiku kehe ngaashi iikulya, omeya, omagumbo, oonkondo[olusheno, omahooli, iikuni] uundjolowele, elongo, iiyenditho, nomakwatathano, shika oshi li ngaaka oshoka oshina ondilo okufala omayakulo ngoka kaantu mbaka.Pahokololo lyomapekaapeko genasho niiyemo yomomagumbo nelongitho lyayo gomumvo 2003/4 ooperesenda 85 dhaakwashigwna oohepele otadhi adhika momikunda, mundhoka ooperesenda 42 taku tiwa odha hepa noonkondo. Iitopolwa yokuumbangalantu ota ku hokololwa oyo yina aantu oyendji ya hepa noluhepo lwokomikunda olwa londa miitopolwa mbyoka.
Otaku tiwa ooperesenda 40 dhaakalimo miitopolwa Kavango, Oshikoto, noCaprivi ota ku tiwa oya hepa.
Omulandu gweyokomeho lyokomikunda oguna elalakano okweendeleka uuhambudhi nenge iikwafabulika nekoko lyomahupilo.Elalakano ndika ota li adhika mokweetapo iiyalo momikunda ngaashi[ oondjila, omakwatathano gopangodhi] oku ninga omapekaapeko momikalo dhili nawa dheyokomeho, omikalo dhokweetapo iiyemo. Noshowo oompito dhokweetapo iilonga.Elalakano enene olyo okupa aakalimo momikunda ompito opo ya hambule iinima noshowo ya gandje omayakulo mokati kaantu yawo.Otagu lalakanene woo oku gamena elongitho lyoonzo dhopaushitwe tadhi adhika momikunda noshowo oku kokeka omalandithilo momikunda.Omahala gamwe miitopolwa mbyoka yokuushayi natango oga ,pumbwa omayakulo go pashinanena. Omahala ngoka oge li woo konima paputuko.
