Oshiwambo News

13.07.2012

Namibia okuna omeya ogendji

ONZO onene yomeya kohi yevi oyi itsuwa muumbangalantu woshilongo. Ota ku tiwa omeya ngaka otaga vulu okulongithwa koshigwana shooperesenda 40 uule womimvo omathele 400.

Omeya ngaka ogiitsuwa molwa elongelokumwe pokati kUuministeli wUunamapya, NamWater, noshowo oshiyukithilo shepangelo lya Ndowishi lyekonakono lyevi noonzo dhopaushitwe ndyoka lya tamekele mo 2007.
Omuwiliki gwelongelokumwe ndika nomunawino miinima yomeya, Martin Quigner okwa ti oshinima shika osha simana na otashi kala shina enwethemo enene. Okwa ti omeya ogendji ge thike mpoka otaga vulu oku longithwa okutekela iikunino, na ishewe ngaka otaga kutha omutenge gwompumbwe yomeya ngoka guli omunene miitopolwa mbyoka yina oofabulika nomipepo dho ku hambula.. Okwa ti omeya ngaka omapu oku kuthamo mevi nogena egameno, na ota ga vulu oku longithwa, oku kwathela ngoka haga pombwa okuza koRuacana geenda mominino. Othithiya ndjika oyiitsuwa pokati kiilando shEenhana nOkongo naandjika oya tondoka okuza moshikandjohogololo sha Kankolo yeenda kohi yevi sigo omuumbugantu wAngola moka ha yi tekelwa omumvo kehe pethimbo lyomvula. Quigner okwa ti othithiya ndjika oya kala kohi yevi uule woomvula tadhi tengenekwa dhili omayovi 10 000.
Okwa ti omeya ngoka omakulu oga yela nawa nomawanawa molwaashoka oga dhindwa nawa unene pethimbo sho omudhingoloko gwali inaagu nyatekwa kehumokomeho.
Onzo thithiya ndjoka ota yi tengenekwa yili kohi yevi uule woometa dhili pokati komathele 280 sigo 350. Omakonakono ngoka ga eta sigo oompoka othithiya ndjika yiitsuwe oga konakona ehala lyuunene wuule wookilometa omilongo 70 nolumbumbu luunene wookilometa 40.
Quigner okwa ti sho ya mboola pomahala ogendji oyiitsu omeya omawana wa apehe mpoka. Ishewe ongushu nomulyo gwomeya ngoka okwa ti ogwa dhenga pombanda nomwaanawa nonando ekalomo lyoshimongwa shofluoride olya yi pombanda uuna ya boola okuya muule wevi.
Okwa londodha kutya opena oku yandwa oku kwatakanitha onzo ndjika yomeya omatoye naandhoka dhina omeya ga lula. Quigner okwa endulula kutya omeya ngoka geli kohi yevi inaaga longithwa sha ogendji, na ota ga tengenekwa taga vulu oku longithwa uule woomvula 400 monakuyiwa.Okwa ti uuna omithima dha hupwa okuya muule sigo oometa omathele 280, omeya ohaga fuluka okuza mevi sigo ota geya poometa 15 sigo 40 okuuka kombanda yevi. Shika Quigner okwa ti oshaanawa oshoka oku ga pomba mo momboola ota ku kala kuna ombiliha.
Okumboola nenge okuhupa pashinanena okwa tsikila pEenhana palongelokumwe na NamWater. Mpoka otapa hupwa iikweyo itano oku tala kutya omeya gethike peni taga vulu oku pombwa mo pamukalo tagu tsikile nenge tagu kalele, kokutya iikweyo mbyoka itaayi kukuta.
Okwa thaneke kutya oshitopolwa shoka nashi igidhwe oshitopolwa shili kohi yewiliko oku keelela opo pwaa mboolwe shaampoka oku gamena onzo ndjika. Omakonakono kombinga yomeya otaga tsikile sigo  omumvo taguya.
Oshikondo shUunamapya osha tseyitha kutya otashi ka kala noshigongi shomapungulo miinima yinasha nomeya, mu Septemba nuumvo okweeta pamwe mboka ye na mo sha moshimpungu shomeya, ngaashi aaniimaliwa, aahambudhi yiilongitho yomeya, noshowo oku kumika oshikondo shopaumwene shi vule okupungula moshimpungu shika.


Cycling Safety Awareness Campaign