X
07:25Last update on: 13 Aug 2013
The Namibian
Tue 13 Aug 2013


POLL
What do you think of the renaming and addition of regions and constituencies?
Results so far:
Older Polls
Eyonagulo lyetsokumwe lyopakuthithwa?
SIDNEY Martin ngoka e li omilionaire okuza mokumuna noonkwandambi (noongombe) nokuli oshipuna ngele tashi ya poongeshefa oodhindji, mwene gwetukutuku lyondilo lya kotha oomiliona N$4,4 lyedhina Ferrari ke shi omuyengeli nando okashona. Oku na okukala a lyata oyendji kominwe dhoompadhi (mwa kwatelwa ookuume ke pangeshefa). Yamwe po mboka ye mu shi nawa oya ti omulumentu omunandunge nokuna lela omatseho, shila okwaanahenda nee kwe ngele tashi ya piinima ya nika ongeshefa.
Onkene nee okwi ilongela okwi ihumbatelwa ngaaka, ashike okwi ipuma kwe mumwe nombaanga yi na sha nuunamapya nuuniimuna nashi talikile momukalo gumwe gwi ili. Oshiwike sha zi ko okatomeno kokoWitvlei kaMartin oka li ka kanitha oshipotha shako kompangu ombaanga ndjoka yuunamapya nuuniimuna ya li ya ningi eindilo opo okatomeno hoka ka ze mo mehala moka ka kala ka thithwa kombaanga ndjoka koWitvlei hoka koshitopolwa shaMaheke ookilometa ethele nomilongo ndatu kuuzilo woshilandopangelo Ovenduka.
Ehangano ndyoka lyoWitvlei Meat olya kala lya thithwa okatomeno hoka kombaanga ndjoka yuuniimuna nuumapya okuza omumvo 2006. Ombaanga ndjoka yuuniimuna nuumapya oya futa oshimaliwa shi thike poomiliona N$11 opo yi mone okatomeno hoka kehangano lyedhina !Uri !Khubis Abattoir (Pty) Ltd hoka ka mbangolotele omumvo 2004. Ehangano ndyoka lyo!Uri !Khubis olya tungile okatomeno hoka noshimaliwa shoomiliona N$50 ye shi pelwe pamukuli kombaanga ndjoka yuunamapya nuuniimuna. Ngele osha fa tashi ngwangwaneke osho shi na okukala, shaashi paveta ombaanga ndjoka yuunamapya nuuniimuna oyi na natango okufuta ko oshimaliwa shi thike poomiliona N$11 yo inaayi kutha ko oshimaliwa shoomiliona N$50 kehangano ndyoka lyedhina !Uri !Khubis.
Ashike ombaanga ndjoka yuunamapya nuuniimuna otayi ti ehangano ndyoka lyokulanditha pondje yoshilongo onyama yongombe lyoWitvlei Meat unene tuu koNorway noli li hali mono mo oomiliona N$120 komumvo otali longele mokatomeno hoka shaa li paveta nopalandulathano shaashi etsokumwe lyokuthithwa ehala ndyoka olya pwile ko nale nokuli momumvo 2008 naWitvlei Meat ngoka okwa ndopa oku kutha po shoka a li a pewa okulanda po okatomeno hoka koomiliona N$15. Ehangano ndyoka lyoWitvlei Meat otali ti olya li lya hala okulanda po okatomeno hoka koomiliona N$15 muAuguste 2009 sho iimaliwa yokuthithwa okatomeno hoka komwedhi N$62,500 ya gwedhelelwe.
MuJanuali 2010 ombaanga yuunamapya nuuniimuna oya li ya gandja epindikathano ndika kepangelo li ka ziminwe manga ashike okabinete oka li ka ti elanditho lyokatomeno hoka nali ningwe pangushu yopamalandithilo gopamuthika lela nokatomeno oke na okulandwa po koomiliona N$40,2 naashoka osha ningilwe nee momumvo 2011 sho nee eyamukulo lya li lya pewa ehangano ndyoka lyoWitvlei Meat pathimbo ndyoka.
Osha fa nee okuza mpoka sha kala itaashi tsu kumwe nombaanga yuunamapya nuuniimuna oya ningi nee eindilo koompangu opo ehangano ndyoka lyoWitvlei Meat li tidhwe mo mokatomeno moka. Omupanguli gwompangu yopombanda Dave Smuts okwa gandja elombwelo kutya ehangano lyoWitvlei Meat ka li na uuthemba nando owasha okutsikila tali longele pokatomeno mpoka.
Endopo nee enene lye etwa kokwaatsakumwe pokati kombaanga yuunamapya nuuniimuna nehangano lyoWitvlei Meat olyo ekanitho lyoompito dhiilonga dha adha ethele nomilongo hamano nehangano ndyoka lyoWitvlei Meat olyo owala li li ko lya gandja iilonga koyendji koshitopolwa shoka shaMaheke, noyendji koshitopolwa shoka okwa kundanekwa haya hupu ashike miiyemo yaamboka ya pewa iilonga mokatomeno hoka. Elombwelo otali vulu okugandjwa ethimbo kehe na itashi kala andola sha fa ehangano lyoWitvlei Meat tali pakele ashike omilongelo dhalyo noku ka longela kehala lilwe li ili.
Oompangu odhi lile po oku uva nawa nokuninga omatokolo gomondjila paaveta nopamalandulathano ngoka ge li po (mwa kwatelwa ookondalaka). Onkene gumwe ita vulu okugandja uusama komupanguli Smuts. Ashike ombaanga yuunamapya nuuniimuna ka yi na ohenda naaniilonga noya tala ashike lela popepi ngele tashi ya pokugumwa lela kwomahupilo ngele ongeshefa ndjoka yoWitvlei Meat oya pata omiyelo dhayo komudhingoloko ngoka osho wo koshitopolwa ashihe shaMaheke. Ngiika omeho gawo okuMartin ashike ya tala ngoka a mwena ashike na ke na ko nasha noshinima sha fa mpoka.
Ehangano ndyoka lyoWitvlei Meat olya ndopa nokuli okufuta iimaliwa yi na sha negameno paindilotalululo lyawo koSupreme Court patokolo ndyoka lya kuthilwe komupanguli Dave Smuts. Moshiwike owala shoka Ehangano lyoWitvlei Meat lya kanitha oshiipotha shoka oshifokundaneki osho tuu shika osha lopotele kutya aanafaalama ye li kohi yaashoka hashi ithanwa BEE oye na iimaliwa yombaanga oyo tuu ndjika oomiliona dha adha N$644 (Oomiliona N$320 dhi li moondjo) nombaanga oyi li lela ye ya sila ohenda molwoofalaama ndhoka dha landelwe nekwathelo lyopashimaliwa kepangelo paskema yomikuli dhoAffirmative Action. Oya fa ya na naashoka kutya aaniilonga otaya ka kanitha iilonga yawo ashike ka ye na nee nokukutha ko oofaalama ndhoka ooyene ye li aakwanepangelo naanangeshefa yopaumwene. Ombaanga yuunamapya nuuniimuna nayo oya fa owala yaa wete ko nawa kutya ooyene yoofalaama ndhoka oyendji oye na ashike oofalaama ndhoka oongosenda dhokuvululukilwa nayilwe shi vulithe okwe e ta po sha paunamapya nopauniimuna.
Onkalo ya faathana otayi holoka wo kuuzilo waKavango koshitopolwahogololo shaNdiyona hoka ehangano lyoNamibia Development Corporation osho wo ominista yuunamapya nuuniimuna John Mutorwa ya li taya kambadhala okutidha mo ehangano limwe ndyoka lya thithwa oprojeka yuunamapya yedhina Shitemo ngaashi owala koWitvlei hoka na inaaku talwa nee koomiliona odhindji dhopamangulo dha tulwa moka osho wo nee iiyemo nayilwe hayi kwathele pamahupilo okuza mooprojeka dha fa mpoka.
Okwaasheeta naanaa puuyelele lela osha fa mboka haya ningi omatokolo ga fa mpoka kombaanga yuunamapya nuuniimuna, muuministeli wuunamapya nuuniimuna osho wo moNDC ye na ko owala noonkondo dhawo dhopauleli ndhoka ye na peha ya kale ye na sha nonkalonawa kwaakwashigwana mboka ye li lela ya pumbwa iilonga. Mboka mboke ye li nawa taya kondjithathana naku kale haku talika ngoka te ehamekwa yakwetu unene mokukondjithathana kwawo moka.
Onkene nee okwi ilongela okwi ihumbatelwa ngaaka, ashike okwi ipuma kwe mumwe nombaanga yi na sha nuunamapya nuuniimuna nashi talikile momukalo gumwe gwi ili. Oshiwike sha zi ko okatomeno kokoWitvlei kaMartin oka li ka kanitha oshipotha shako kompangu ombaanga ndjoka yuunamapya nuuniimuna ya li ya ningi eindilo opo okatomeno hoka ka ze mo mehala moka ka kala ka thithwa kombaanga ndjoka koWitvlei hoka koshitopolwa shaMaheke ookilometa ethele nomilongo ndatu kuuzilo woshilandopangelo Ovenduka.
Ehangano ndyoka lyoWitvlei Meat olya kala lya thithwa okatomeno hoka kombaanga ndjoka yuuniimuna nuumapya okuza omumvo 2006. Ombaanga ndjoka yuuniimuna nuumapya oya futa oshimaliwa shi thike poomiliona N$11 opo yi mone okatomeno hoka kehangano lyedhina !Uri !Khubis Abattoir (Pty) Ltd hoka ka mbangolotele omumvo 2004. Ehangano ndyoka lyo!Uri !Khubis olya tungile okatomeno hoka noshimaliwa shoomiliona N$50 ye shi pelwe pamukuli kombaanga ndjoka yuunamapya nuuniimuna. Ngele osha fa tashi ngwangwaneke osho shi na okukala, shaashi paveta ombaanga ndjoka yuunamapya nuuniimuna oyi na natango okufuta ko oshimaliwa shi thike poomiliona N$11 yo inaayi kutha ko oshimaliwa shoomiliona N$50 kehangano ndyoka lyedhina !Uri !Khubis.
Ashike ombaanga ndjoka yuunamapya nuuniimuna otayi ti ehangano ndyoka lyokulanditha pondje yoshilongo onyama yongombe lyoWitvlei Meat unene tuu koNorway noli li hali mono mo oomiliona N$120 komumvo otali longele mokatomeno hoka shaa li paveta nopalandulathano shaashi etsokumwe lyokuthithwa ehala ndyoka olya pwile ko nale nokuli momumvo 2008 naWitvlei Meat ngoka okwa ndopa oku kutha po shoka a li a pewa okulanda po okatomeno hoka koomiliona N$15. Ehangano ndyoka lyoWitvlei Meat otali ti olya li lya hala okulanda po okatomeno hoka koomiliona N$15 muAuguste 2009 sho iimaliwa yokuthithwa okatomeno hoka komwedhi N$62,500 ya gwedhelelwe.
MuJanuali 2010 ombaanga yuunamapya nuuniimuna oya li ya gandja epindikathano ndika kepangelo li ka ziminwe manga ashike okabinete oka li ka ti elanditho lyokatomeno hoka nali ningwe pangushu yopamalandithilo gopamuthika lela nokatomeno oke na okulandwa po koomiliona N$40,2 naashoka osha ningilwe nee momumvo 2011 sho nee eyamukulo lya li lya pewa ehangano ndyoka lyoWitvlei Meat pathimbo ndyoka.
Osha fa nee okuza mpoka sha kala itaashi tsu kumwe nombaanga yuunamapya nuuniimuna oya ningi nee eindilo koompangu opo ehangano ndyoka lyoWitvlei Meat li tidhwe mo mokatomeno moka. Omupanguli gwompangu yopombanda Dave Smuts okwa gandja elombwelo kutya ehangano lyoWitvlei Meat ka li na uuthemba nando owasha okutsikila tali longele pokatomeno mpoka.
Endopo nee enene lye etwa kokwaatsakumwe pokati kombaanga yuunamapya nuuniimuna nehangano lyoWitvlei Meat olyo ekanitho lyoompito dhiilonga dha adha ethele nomilongo hamano nehangano ndyoka lyoWitvlei Meat olyo owala li li ko lya gandja iilonga koyendji koshitopolwa shoka shaMaheke, noyendji koshitopolwa shoka okwa kundanekwa haya hupu ashike miiyemo yaamboka ya pewa iilonga mokatomeno hoka. Elombwelo otali vulu okugandjwa ethimbo kehe na itashi kala andola sha fa ehangano lyoWitvlei Meat tali pakele ashike omilongelo dhalyo noku ka longela kehala lilwe li ili.
Oompangu odhi lile po oku uva nawa nokuninga omatokolo gomondjila paaveta nopamalandulathano ngoka ge li po (mwa kwatelwa ookondalaka). Onkene gumwe ita vulu okugandja uusama komupanguli Smuts. Ashike ombaanga yuunamapya nuuniimuna ka yi na ohenda naaniilonga noya tala ashike lela popepi ngele tashi ya pokugumwa lela kwomahupilo ngele ongeshefa ndjoka yoWitvlei Meat oya pata omiyelo dhayo komudhingoloko ngoka osho wo koshitopolwa ashihe shaMaheke. Ngiika omeho gawo okuMartin ashike ya tala ngoka a mwena ashike na ke na ko nasha noshinima sha fa mpoka.
Ehangano ndyoka lyoWitvlei Meat olya ndopa nokuli okufuta iimaliwa yi na sha negameno paindilotalululo lyawo koSupreme Court patokolo ndyoka lya kuthilwe komupanguli Dave Smuts. Moshiwike owala shoka Ehangano lyoWitvlei Meat lya kanitha oshiipotha shoka oshifokundaneki osho tuu shika osha lopotele kutya aanafaalama ye li kohi yaashoka hashi ithanwa BEE oye na iimaliwa yombaanga oyo tuu ndjika oomiliona dha adha N$644 (Oomiliona N$320 dhi li moondjo) nombaanga oyi li lela ye ya sila ohenda molwoofalaama ndhoka dha landelwe nekwathelo lyopashimaliwa kepangelo paskema yomikuli dhoAffirmative Action. Oya fa ya na naashoka kutya aaniilonga otaya ka kanitha iilonga yawo ashike ka ye na nee nokukutha ko oofaalama ndhoka ooyene ye li aakwanepangelo naanangeshefa yopaumwene. Ombaanga yuunamapya nuuniimuna nayo oya fa owala yaa wete ko nawa kutya ooyene yoofalaama ndhoka oyendji oye na ashike oofalaama ndhoka oongosenda dhokuvululukilwa nayilwe shi vulithe okwe e ta po sha paunamapya nopauniimuna.
Onkalo ya faathana otayi holoka wo kuuzilo waKavango koshitopolwahogololo shaNdiyona hoka ehangano lyoNamibia Development Corporation osho wo ominista yuunamapya nuuniimuna John Mutorwa ya li taya kambadhala okutidha mo ehangano limwe ndyoka lya thithwa oprojeka yuunamapya yedhina Shitemo ngaashi owala koWitvlei hoka na inaaku talwa nee koomiliona odhindji dhopamangulo dha tulwa moka osho wo nee iiyemo nayilwe hayi kwathele pamahupilo okuza mooprojeka dha fa mpoka.
Okwaasheeta naanaa puuyelele lela osha fa mboka haya ningi omatokolo ga fa mpoka kombaanga yuunamapya nuuniimuna, muuministeli wuunamapya nuuniimuna osho wo moNDC ye na ko owala noonkondo dhawo dhopauleli ndhoka ye na peha ya kale ye na sha nonkalonawa kwaakwashigwana mboka ye li lela ya pumbwa iilonga. Mboka mboke ye li nawa taya kondjithathana naku kale haku talika ngoka te ehamekwa yakwetu unene mokukondjithathana kwawo moka.
Comment on this article
www.weatherphotos.co.za
Windhoek
7°
24°
0mm
Walvis Bay
8°
22°
0mm
Oshakati
8°
31°
0mm
Keetmanshoop
1°
17°
0mm
Grootfontein
2°
27°
0mm
Gobabis
5°
24°
0mm
(August 12)
View more ...
