OSHIWAMBO - | 2013-07-25
Okomitiye yi indila uupomba wa patwa, wu patululwe
Oswald Shivute

Okapomba komeya kapatwa
OKAKOMITIYE komutumba gwopashigwana ke na sha nemona, oonzo dhopantshitwe, nelelo lyaayehe oka gandja omayele kayo koshikondo shegandjo lyomeya momikunda shi patulule uupomba awuhe mboka wa pata molwashoka aakwashigwana ya ndopa okufuta omafutilo gawo gomeya.
Okomitiye ndjika yi li mewiliko lyoshilyo shomutumba gwopashigwana tate Ben Amadhila oyi li tayi talele po iitopolwa mOnooli nelalakano lyokwi italela ko nokwi iyuvila ko yoyene kombinga yonkalo yoshikukuta, ano yondjala nokwaahepo kwomeya, unene ngoka ga yela mokati koshigwana. Koshitopolwa shaHangwena oya li ya halukithwa kaakalimo taya si ondjala nenota. Sho ya yi kOmusati nokoKunene nako osho ya adha ko. Ya lombwelwa kookaansela dhiitopolwahogololo kutya iikulya mbyoka ya tumwa kepangelo, uushako 40,000 kehe moshitopolwa, kawu shi owundji okuyelekanitha naakwaashigwana mboka ya sa ondjala kamana miitopolwa ayihe yomOnooli.

Kakele kiikulya inayi gwana, okomitiye oya halukithwa ishewe komeya ga pata naakalimo oyendji kaye na omeya, unene tuu ngoka ga yela noyi ipyakidhila okuhupa omithima niiheke ya mone omeya gawo gokunwa kuyoyene niimuna yawo.

Sho ye ya mOutapi mOmusati oya kundathana onkalo yomeya nomukuluntu gwoshikondo shomeya gomomikunda tate Peter Martin, ngoka a koleke kuyo kutya moshitopolwa omu na uupomba 21, womuupomba 1700, wa pata molwashoka owu na oondjo odhindji nayi. Iilyo yOkomitiye ndjika oya ti omuprima oko a li kOnooli huka nokugandja elombwelo kutya uupomba awuhe mboka wa patwa nau patululwe pethimbo ndika edhigu lyoshikukuta opo oshigwana shi mone omeya. Tayi pula nee kutya omolwashike inaku iyuthwa kelombwelo lyomuprima?

Martin okwe ya lombwele kutya manga inaga patululwa opu na tango okuningwa omakonakono nawa kutya oga patela shike naanaa. Ngele oondjo, odhi thike peni na omolwashike pwa holoka oondjo ndhoka. Ta ti okwa tuma nale aanambelewa ye ya ka konakone iinima mbyoka na inaya galuka natango ye mu etele olopota. Martin ta ti ngele olopota oye ya nena otaya ka mona nee uunongo nkene ye na oku patulula uupomba mboka. Nande ongawo iilyo yokomitiye ndjika, ngashi unene omusamane Usutuaije Maamberua, ngoka oye a etele po oshikundathanwa shika momutumba gwopashigwana kutya aakalimo mOnooli oyi iteyelwa kondjala nokoneto unene, oshoka kaye na iikulya nomeya gokunwa, oya ningi eindilo kutya uupomba wu patululwe pwaa na sha sha kankamekwa ko, opo ihe nawa ngele ga patululwa, ku ningwe nee omakonakono kutya oga li ga patelwa shike na oshike tashi ningwa po kombinga yoshimaliwa shoka inashi futwa kwali.

Kwaashika, Martin okwa lombwele iilyo yokomitiye kutya, ngele osho ngawo, naya ka popye nee noshikondo shomeya, ano naNamwater nosho wo nuuministeli wuunamapya, omeya niihwa, oshoka oyo ya tulile po omulandu nguka tagu landulwa kuyo yegandjo lyomeya momikunda kutya oonakulongitha omeya naya fute. Martin ta ti ngele omeya ngoka ga pata oga patululwa ashike ngawo inapu tulwa omautho gasha nena otaga ka longithwa nayi noshaa li palandulathano.

“ Eeno, otu uvite ko, ashike nee mukwetu, otu li monkalo yoshiponga shoshikukuta. Tu na oshigwana tashi si ondjala nosha pumbwa omeya. Ashike nee egandjo lyomeya lyeni olya kundukidhwa kiitegelelwanakugwanithwapo oyindji noonkondo, mbyoka tayi pula ethimbo okulongwa mo opo omeya ga patuluke. Tse otwa hala oshigwana shi mone omeya niikulya oshoka osha sa ondjala nosha sa enota noonkondo,” oshilyo shimee Katuutire Kaura tashi ti ngawo.

Omunashipundi gwokomitiye ndjika tate Ben Amadhila, okwa ti kutya otaya shuna ya ka tale shoka sha tokolelwe koshigongi shopashigwana shi na sha negandjo lyomeya momikunda nokuza mpoka otaya ka endelelitha epatululo lyomeya ngaka.

Iilyo oya pula wo kombinga yoomboola moshitopolwa naMartin okwe ya lombwele kutya omo dhi li kombinga yuuninginino noyuuningininombugantu. Ta ti omeya gamwe omalulu, ashike otadhi kwathele ngaa mpoka tadhi vulu. Omusamane Martin ta nyenyeta kutya oye na uudhigu kOvenduka kayi endelela okutuma iikwaniipangitho, ano iitenda, uuna ye yi pumbwa ya pangelithe nayo oomboola ndhoka dha teka. Ta ti nande ya ninga omaindilo, aanambelewa kOvenduka ohaya ka kala omutumba omaindilo gawo nokumwena. Martin ta ti shika otashi ya ehameke noonkondo. Oshoka nande ya hala okulonga nokukwathela oshigwana kumwe niimuna yasho, ohaya kala ya nyengwa noonkondo. Tate Martin ta indile kiilyo yokomitiye ndjika ya ka kaatumbe naanambelewa mboka noku ya lombwela ya kale taya endelele po omambesitelo giitenda nosho tuu.

Oshilyo Kaura osha eta po edhiladhilo kutya ngeno oshimaliwa shoka sha uninwa oomboola, mu kuthwe shimwe shi fute oondjo dhuupomba mboka wa patwa. Edhiladhilo ndika olya fa tali taambiwa ko oshoka ngele olya taambiwa ko nena omukundu omunene guupomba womeya wa patwa otagu ka kandulwa po.

Iilyo yimwe yokomitiye ongaashi, omundohotola Moses Amweelo, SimonTjongarero nosho wo Jesaya Nyamu.



The Namibian - Tue 13 Aug 2013