OSHIWAMBO - | 2013-07-23
Ya ti ko sha kedhikalo metopolo lyiikulya
OOGAVENA yiitopolwa yimwe po moshilongo okwa kundanekwa ya ti opolohalama yeandjaganeko lyiikulya yokukwathela molwonkalo yondjala otaye ende lela kashona nokwa kundanwa oongoloneya yamwe po nokuli ya popi kutya iikulya oya fa itaa yi thiki naanaa kwaamboka ye yi pumbwa lela lyo nenota otali dhenge ngaa nee aakwashigwana kiitopolwa yimwe po moshilongo. Ookomenda okuziilila kaaleli mbaka yiitopolwa odhe ya ashike konima yomasiku sho ehangano lyoUnicef lya li lya ningile eindilo lyoshimaliwa sha adha poomiliona N$217 opo ku vule okuyambidhidhwa aantu mboka ye li ya gumwa nayi konkalo yondjala moNamibia osho wo koAngola. Ngoloneya gwoshitopolwa shaKavango Samuel Mbambo okwa lombwele oshifo shoThe Namibian kutya opu na oopolohalama mbali dhokutopola iikulya yoshikukuta, “yimwe oyaamboka ya gumwa lela noonkondo konkalo ndjika yoshikukuta” osho wo nee ndjoka yokutopola iikulya kwaamboka ye yi pumbwa lela momukokomoko gwomumvo aguhe.

Mbambo okwa ti opolohalama yokugandja iikulya kwaamboka ya gumwa lela noonkondo konkalo yondjala inayi kala taye ende nando onawa molwashoka oya kala nokwi adha taya katekwa kiinima yimwe po sho kwa li taku ishangithwa shi na sha netopolo lyiikulya mbyoka yoshikukuta. “Otwi iyadha mo momukundu gwiiyenditho shaashi ka pwa li iihauto ya gwana. Inatu vula okwa adha mboka ya pumbwa omakwatho ngoka giikulya meendelelo ngaashi twa li twa hala”, Mbambo a yelitha ngaaka.

Okwa tsikile ta ti opu na wo omakateko ngele tashi ya popolohalama yokutopola iikulya pooskola naashika okwa ti okwa kundanekwa nokuli she e ta aanaskola yamwe po ya kale itaaya thiki kootundi. Mbambo okwa ti omahangano ngoka ga li ga pewa iinakugwanithwa yokutopolela ooskola iikulya oga tameke ashike nokuli omwedhi nguka omanga ga li ge na okutameka nale muApilili. “Opwa kala omafaulo mooskola dhimwe po patompelo ndyoka kutya iikulya ka yi po”, gavena a tumbula ndhoka. Oshitopolwa shaKavango okwa kundanekwa shi na aakwashigwana ya adha 220 000 ekateko metopolo lyiikulya mbika yoshikukuta olye etwa komahangano ogendji ngoka ga kala ashike ge li kombinga yiikulya nokwe etha oshinima sha simana shegandjo lyomeya wo kaakwashigwana.

Ngoloneya gwoshitopolwa shaHangwena Usko Nghaamwa okwa ti aakwashigwana otaya mono ngaa iikulya ashike nee inayi gwana. Nghaamwa okwa ti wo opolohalama yokumboola koshitopolwa hoka oomboola otaye ende lela kashona nokwa ti opu na uutile waakwashigwana ya kwatwe komikithi oshoka otaya longitha omeya ngoka gaa shi okulongithwa nando okashona kaantu.

Okwa ti oya gandja ngaa nee omiti dhokutula momeya pooskola omanga nee omeya inaaga longithwa. Ngaashi naanaa mbushe ye miilonga koshitopolwa shaKavango a yelitha naNghaamwa ngono oshitopolwa she kwa kundanekwa wo shi na aakwashigwana ya adha 245 000 okwa ti nayo oyi adha wo nomukundu gwiiyenditho okwa adha omahala hoka ku na aantu ya pumbwa lela omakwatho giikulya moshitopolwa she shoka shaHangwena.

Ngoloneya gwoshitopolwa shaKaras Bernadus Swatbooi okwa ti iikulya oya topolwa ngaa nee ngaashi sha li sha longekidhwa nokwa gwedha po kutya oya tegelela ashike uuministeli wu na sha nuupashiyoni osho wo omidhingoloko wu gandje omapitikilo kaantu ya ye muukongo opo ya vule okwi ikongela omweelelo opo ya vule okulongitha uushako wu thike 40 000 kehe moshikandjohogololo mboka wa gandjwa kepangelo.

Ngoloneya gwoshitopolwa shaShana Clemens Kashuupulwa okwa ti shi li omukundu omunene moshitopolwa she enota ashike nokwa ti aanafaalama oyendji oyu ulika lela inaaya nyanyukilwa omukalo gwelanditho lyiimuna yawo kombiliha lela.

“Aanafaalama oya ti ohaye ende iinano iile oku ka konga omeya giimeya yawo shaashi oondama odhindji odha pwaina nale noye na wo uupyakadhi wuunapelo. Nonando kwa kundanekwa Unicef a ti shika uupyakadhi mbuka owu li lela petameko okwa tegelelelwa anuwa onkalo yi ku uke kuuwinayi nokwa pumbwa lela omakwatho gomeendelelo unene tuu koomeme naanona molwashoka maantu ye thike 778 000 ya gumwa konkalo ndjoka yondjala, ye li 109 000 aanona mboka ye li kohi yoomvula ntano noye li lela muupyakadhi womanyutu moNamibia.



The Namibian - Tue 13 Aug 2013